Поиск

Полнотекстовый поиск:
Где искать:
везде
только в названии
только в тексте
Выводить:
описание
слова в тексте
только заголовок

Рекомендуем ознакомиться

'Программа'
1. Цели и задачи дисциплины: Целью изучения глазных болезней является формирование научных знаний и на их основе умений выявить отклонения в состояни...полностью>>
'Задача'
Цель дисциплины дать сведения об основных научных школах, направлениях в химической технологии ВМС, историю их формирования. Рассмотреть современные ...полностью>>
'Пояснительная записка'
С.В.Белохвостова, профессор кафедры общей и коррекционной педагогики Учреждения образования «Гродненский областной институт повышения квалификации и ...полностью>>
'Документ'
Финансовый менеджмент - это специфическая система управления денежными потоками, движением финансовых ресурсов и соответствующей организацией финансо...полностью>>

Программы практических курсов кафедры иберо-романского языкознания Для студентов романо-германского отделения

Главная > Программа
Сохрани ссылку в одной из сетей:

Учебники и учебные пособия

1)И.О.Бигвава, М.А. Харшиладзе Учебник каталанского языка. Начальный курс. Часть1. Москва, 2002.

2) Joan Badia, Jordi Balcells, Neus Bergua, Núria brugarolas, Jordi Grifoll, Francesc Ricart

Català per a persones adultes. Barcelona, 1998.

3) Joan Brussosa, teresa Pou, Rosa Sagalés, Eulàlia Purtí, Eusebi Alerm, francesc Ferran, Albert Pons Morfologia. Barcelona, 1999.

4) Joan Brussosa, teresa Pou, Rosa Sagalés, Eulàlia Purtí, Eusebi Alerm, francesc Ferran, Albert Pons Sintaxi. Barcelona, 2000.

5) Pilar Prieto Entonació. Models, teoria, mètodes. Barcelona, 2002.

6) Домашнее чтение: Joaquim Carbó En Miquel sobre l’asfalt. Barcelona, 1987.

Vкурс

VII семестр

На V курсе целью обучения каталанскому языку является активное овладение учащимися лексически­ми и грамматическими единицами, свойственными различным функ­ционально-стилистическим сферам каталанского литературного языка (разговорный, научный, административно-деловой, газетный стили). Особое внимание уделяется языку прессы и административно-политической лексике.

Закрепляется интонация различных типов предложений. Акцент делается на употребление в речи сложных предложений с различными видами связи, осложненных оборотами с неличными формами глагола и вводными конструкциями.

Рассматривается употребление глагольных времен не во временном значении. Отдельное внимание уделяется способам выражения пожелательности.

Главным грамматическим аспектом становится изучение и употребление условного наклонения, определение условных периодов в зависимости от степени реальности условия и его соотнесения с действием в главном предложении. Неполные и смешанные условные периоды.

Акцент делается также на использовании в речи учащимися разговорных конструкций, лексических единиц неформального характера и разговорного синтаксиса. Кроме того, изучаются отдельные наиболее употребительные лексические единицы, свойственные молодежному и студенческому жаргону.

Особое внимание уделяется фразеологическим единицам каталанского языка, свойственных разговорной речи, художественным текстам, а также официальным и газетным штампам и клише.

Важным аспектом изучения на V курсе становится каталанская деловая переписка и орфография и стиль официальных документов.

Фонетика

Интонация различных типов предложений (повторение). Употребление в речи сложных предложений с различными видами связи, осложненных оборотами с неличными формами глагола и вводными конструкциями.

Влияние испанского языка на фонетические процессы в современном каталанском языке. Наиболее распространенные случаи неправильного использования в речи не собственно каталанских интонационных конструкций. Наиболее типичные ошибки при произнесении близких по значению и по звучанию слов под влиянием родственных языков романского ареала (французского, испанского). Случаи гиперкоррекции.

Орфография

Орфография каталанской деловой переписки и официальных документов. Знаки препинания в сложных предложениях с различными видами связи, осложненных оборотами с неличными формами глагола и вводными конструкциями.

Грамматика

Морфология

Глагол. Категория залога. Действительный и страдательный залог. Активная, пассивная и местоименная форма залога. Точки совпадения и расхождения в каталанском и испанском языках.

Употребление глагольных времен не во временном значении. Употребление Potencial Simple и других глагольных форм для выражения пожелательности.

Условное наклонение, определение условных периодов в зависимости от степени реальности условия и его соотнесения с действием в главном предложении. Неполные и смешанные условные периоды.

Использование времен Subjuntiu в независимых предложениях (повторение).

Использование времен Subjuntiu и Indicatiu в формулах вежливости.

Лексика

Темы

для развития языковых знаний и речевых навыков

Работа в офисе. Общение с сотрудниками. Официальная документация.

Студенческая компания. Неформальное общение на бытовые темы. Молодежный жаргон.

Ситуации обращения за помощью или консультацией в официальные организации.

Официальная и неофициальная переписка.

Политическая ситуация в Каталонии. Выборы в органы власти.

Газетные статьи культурологического, социального, политического характера.

Речевой этикет

Набор стереотипов, соответствующий в разных регистрах речи ситуациям: «Согласие», «Отказ», «Поздравление», «Соболезнование», «Сочувствие», «Комплимент».

Формулы, обслуживающие ведение диалога: клише начала и за­вершения разговора, смены темы, контроля за реакцией собеседника, заполнители пауз.

Требования к VII семестру

1. Чтение, перевод (без словаря), пересказ и лингвостилистический анализ тек­ста каталанского современного автора (объем 1500 знаков) (устно).

  1. Письменный перевод (со словарем) с каталанского на русский газетного текста (объем 1000 знаков). (Время — 1 час 20 мин.).

  2. Контрольная работа (письменный перевод на каталанский язык — 1000 знаков) на пройденные лексико-грамматические темы (время — 1 час 20 мин.). 4/163, 20/160

  3. Аудирование художественного текста (продол­жительностью 3 мин.).

Текст для чтения, перевода, пересказа и лингвостилистического анализа.

A I'Hostal Punta Marina, de Tossa, vaig conèixer un japonès desconcertant, que no s'assemblava en cap aspecte a la idea que jo tenia formada d'aquesta mena d'orientals.

A l'hora de sopar, va asseure's a la meva taula, després de dernanar-me permís sense gaire cerimònia. Em va cridar 1'atenció el fet que no tenia els ulls oblics ni la pell groguenca. Al contrari: en questió de color tirava a galtes rosadcs i a cabell rossenc.

Jo estava encuriosit per veure quins plats demanaria. Confesso que era una actitud pueril, esperant que encarreguès plats рос corrents о combinacions exòtiques. EI cas és que em va sorprcndre fent-se servir amanida —«amb força ceba», digué, cap-i-pota, molls a la brasa i ametlles torradcs. Al final, cafè, una сора de conyac i una breva.

M’havia imaginat que el japonès menjaria amb una pulcritud exagerada, irritant i tot, pinçant els aliments com si fossin peces de rellotgeria. Però no fou pas així: l'home se servia del ganivet i la forquilla amb una gran desimboltura, i mastegava a boca plena sense complicacions

estètiques. A mi la veritat, em feia trontollar els partits presos.

D'altra banda, parlava el català com qualsevol de nosaltres, sense ni l'ombra de cap accent foraster. Això no era tan estrany, si es considera que aquesta gent és molt estudiosa i llesta en gran manera.

Però a mi em feia sentir inferior, perquè no sé ni un borrall de japonès. És curiós de constatar que, el toc estranger a l'entrevista, l'hi posava jo, condicionant tota la meva actuació —gestos, paraules, entrades de conversa—, al fet concret que el meu interlocutor era japonès. Ell, en canvi, estava fresc com una rosa.

Jo creia que aquell home devia esser representant о venedor d'aparells fotogràfics, о de transistors. Oui sap si de perles cultivades. Vaig provar tots aquells temes i ell els aparta amb un ample moviment del braç. «Venc sants d’Olot, jo», digué. «Encara hi ha mercat»?», vaig pregun- tar-li. I em va dir que sí, que anava de baixa però que ell es defensava. Feia la zona sud de la Penínsulu. i va afirmar que, així que tenia un descans o venien dues festes seguides, cap a casa falta gent...

—Viviu al vostre país?

—I doncs? On voleu que visqui?

Sí, és clar, són rodamóns i es fiquen pertot arreu. Me'l vaig tornar a mirar i asseguro que cap detall, ni en la roba ni en la figura, no delatava la seva procedència japonesa. Fins i tot duia un escut del Club de Futbol Barcelona a la solapa.

Tot plegat era sospitós. I em va capficar. La meva dona s’havia fet servir el sopar a l'habitució, perquè estava una mica empiocada, vaig contar-li l'aventura, adornant el relat amb les mcves aprensions: si molt convé, es tractava d'un espia.

—I d'on ho has tret que és japonès? —em preguntà ella.

Vaig riure, potser no de bona gana, compadit de la seva innocència.

—Els conec d'una hora lluny... —vaig contestar-li.

—Oue vols dir que n’has vistos gaires?

—No, però els clisso de seguida!

—T'ho ha dit, ell, que era japonès?

—Ni una sola vegada. Són astuts...

—T'ho ha dit algú?

—Ningú no m'ha dit res, ni falta que em fa. Tine I'instint esmoladíssim!

Ens vam barallar. Sempre em burxa dient-me que sóc malpensat i que qualsevol dia tindré un disgust dels grosses. Com si no em conegués prou! Sembla que es complagui a no raonar i és d'una candidesa increïble.

Aquella nit vaig dormir рос i malament. No em podia treure el japonès del cap. Perquè mentre es presentin tal com són amb les reverències i aquella mirada de través, hi haurà manera de defensar-se'n. Així ho espero!. Però si comencen a venir amb tanta de simulació i d’aparat ful, donaran molta feina.

Pere Calders Invasió subtil

Газетный текст для письменного перевода (со словарем)

Només al dofí, i amb diferència, la natura ha donat el do més cercat pels filòsofs: 1'amistat desinteressada. Malgrat que no necessita 1'home en absolut, és el millor amic de tots i ha ajudat els humans". Aquesta cita, que podria signar el comandant Cousteau, és de Plutarc, fet que demostra que la relació amistosa amb aquests mamífers marins ve de lluny. Molts hem pogut veure dofins saltant damunt les onades en un simple trajecte en vaixell de la Penín­sula a les Balears о a 1'inrevès. I això navegant en una nau de grans dimensions i sense haver de passar hores guaitant 1'horitzó per pescar, metafòricament parlant, la dansa d'una colla de dofins. I de balenes, n'heu vist gaires voltant per les Balears? Els que heu respost que no, us podríeu creure que el 1985 van passar tot un dia dins del port de Palma dos rorquals comuns, dues balenes que poden arribar als 21 metres de llargada i a les 40 tones de pes?

El biòleg Josep M. Brotons ha publicat, a 1'editorial Documenta Balear, Els cetacis a la mar Balear, un llibre de petit format, molt didàctic, que explica què i com són els ce­tacis, a més d'altres aspectes relacionats amb aquests animals, com ara la cacera, la vida dels captius, el medi natural, com identificar-los... Fotografies, gràfics i dibuixos ens ajuden a identificar les diferents espècies de, per exemple, dofins, balenes i orques, un percentatge molt alt de les quals pot nedar pel Mediterrani. Les fitxes son concretes i, a banda de les característiques, també ens informen d'on és més frequent trobar-ne algun exemplar.

Brotons també ens parla del mite de Moby Dick, la balena blanca protagonista de la famosa obra de Herman Melville, que, segons ens explica, va existir. Un balener la va intentar caçar per primer cop el 1810 a prop de illа de Mocha (Xile) i per aixo la van batejar com a Mocha Dick (el Dick no ens explica d'on surt...). Fins al 1859, quan un balener suec la va caçar, va ser la reina de la zona, respectada i temuda alhora. Era un catxalot mascle de color gris que va sortir victoriós de força batalles amb 1'ho­me, si bé va arrossegar un recordatori de 19 arpons acumulats damunt la seva pell al llarg de gairebé 50 anys.

En canvi, un altre biòleg, Carles Lalueza, utilitza 1'exemple de Moby Dick per parlar-nos de 1'albinisme. Però això ja us ho comentaré la setmana vinent.

Avui, 22 de maig de 2003

Вариант контрольной работы.

  1. Если бы сеньор Катала не закрыл окно, то увидел бы, что Тереза вышла на балкон.

  2. Манел вошел в комнату, положил шляпу на стол и вдруг с удивлением услышал, что Фина ругает кого-то в ванной. Если бы он пришел раньше, он увидел бы также очень странную сцену.

  3. Мне нравится, как наша дочь играет на флей­те. Мне кажется, она будет хорошим музыкантом. Если она будет заниматься, как сейчас, то скоро будет играть на лучших сценах мира.

  4. Когда я от­крыл глаза, увидел, что полицейский ушел. Я был совсем один на улице. Я обратился к прохожим, чтобы спросить, что же со мной случилось. Один из них, испугавшись, опять позвонил в полицию.

  5. Мы узнали этого мужчину, хотя видели его только со спины два дня назад. Невозможно бьшо ошибиться, это был он, высокий и тощий. Если бы мне теперь сказали, что это не он, я бы сильно удивился.

  6. Я бы познакомил тебя с самой богатой девушкой нашего города, но у нее такой глупый вид, что каждый раз, как вижу ее, мучительно ищу тему для разговора и не нахожу. Если бы она была не только богатая, но и умная, было бы гораздо лучше.

  7. Уважаемый господин Пуч, извините, пожалуйста, за беспокойство, но мне срочно нужно переговорить с Вами по одному важному делу. Если Вы заняты в данный момент, я могу немного подождать.

  8. Тереза начала подметать комнату, когда ее позвал Тон. Она не ответила, потому что она проснулась в плохом настроении, ей все надоели, особенно Тон и его приятели.

  9. Сеньор Алзина вошел в ювелирную лавку и поздо­ровался с продавцом. Он спросил, что можно подарить племяннице на день рождения. Она очень симпатичная девушка, но немного манерная и претенциозная.

  10. Будь ты спокойнее, мы не ввязались бы в эту драку, у тебя не была бы сломана рука, а я избежал бы проблем дома и на работе. Но что же поделаешь, если у человека такой характер.

Текст для аудирования.

EL LLEÓ, LA LLEONA, EL BOU, EL CAVALL I LA GUILLA (сonte popular).

Vet aquí que una vegada el Lleó volia deixar la Lleona i van tenir fortes disputes; la Lleona li deia:

—Tu em vols deixar a mi per anar-te'n amb una altra. A veure, digues, per què em vols deixar?

—Perquè puts.

—No pudo, mentider, més que mentider, això és una excusa.

Després de molta masega van decidir cridar un consell de tres bèsties, perquè determinessin quin dels dos tenia raó i si la Lleona pudia о no. Van escollir el Bou, el Cavall i la Guilla per considerar que eren els més entenimentats de tot el bestiar. El primer de tots a donar parer va ésser el Bou, que va acostar-se ben bé a la Lleona, la va ben olorar de pertot arreu i va exclamar:

—Per a mi, put.

La Lleona va fer un bot tota furiosa i va dir al Bou:

—Què dius ara, gosat atrevit, remaleït, així tens atreviment de fer quedar malament la teva reina? Doncs té, ací tens la paga.

I li va ventar una bufetada i una esgarrapada tan fortes que el Bou va caure a terra mort.

Aleshores tocava el torn al Cavall, que va acostarse ben bé a la Lleona, la va ben olorar de pertot arreu i va dir:

—Per a mi, no put.

En sentir aquestes paraules, el Lleó va fer un bot de ràbia, va encarar-se amb el Cavall i li va dir:

—Què dius, ara, gosat atrevit, remaleït, així goses fer quedar malament el teu rei? Doncs té, ací tens la paga.

I li va ventar una bufetada i una esgarrapada que el va fer caure a terra mort.

Aleshores va tocar el torn a la Guilla, que va ben acostar-se a la Lleona, la va ben olorar i reolorar de pertot arreu, vegades i més vegades i encara més vegades i quan va estar tipa d'olorar va dir:

—Jo, pobreta de mi, no puc dir ni que no ni que sí, perquè no sento res, de tan refredada que estic.

I darrera la porta hi ha un fus que quan filen balla, acabat, amén Jesús.

Филологический текст для устного перевода.

Llatinització

Un dels elements importants per a aconseguir la consolidació de la romanització era la imposició de la llengua dels dominadors. El llatí s'anà infiltrant de mica en mica en la vida dels indígenes, ja ho hem vist en I'evolució palesa en les inscripcions de les monedes. També ja hem parlat del procés de llatinització i de la reculada de les llengües ibèriques: en tots els territoris sotmesos als romans hi havia el mateix tipus d'ensenyament metòdic que fou el primer que s'impartí en les nostres terres. S'ensenyava a llegir i escriure, a passar comptes, una mica de gramàtica i retòrica. Les escoles eren freqüentades pels nois de classe mitjana, i també per alguns esclaus que després es dedicarien a administrar els béns dels particulars, adquirint molt d'ells la condició d'alliberats. La llatimtzació en ies terres catalanes començà aviat, pero hi penetrà amb un procés molt llarg i lent, cosa que donà com a resultat una llengua uniforme, intensa i estable.

Учебники и учебные пособия

1) Jordi Ginebra, Anna Montserrat Diccionari d’ús dels verbs catalans. Barcelona, 1999.

2) M. Teresa Espinal, Josep Macià, Jaume Mateu, Josep Quer, M. Teresa Inglès

Semàntica. Del significat del mot al significat de l’oració. Barcelona, 2002.

3) Josep Ruaix i Vinyet Català progressiu/1, Barcelona, 1997.

4) Josep Ruaix i Vinyet El català/2 Morfologia i sintaxi. Barcelona, 1991.

5) Домашнее чтение: Sergi Belbel Desprès de la pluja. Barcelona, 2001.

6) Домашнее чтение: Joan Amades Les millors rondalles populars catalanes. Barcelona, 1992.

Составители А. Эгилегор, А.В. Архипов

Программа практического курса «Современный баскский язык»

Целью обучения является практическое овладение современным баскским литературным языком, а также получение необходимых теоретических знаний о его фонетической, грамматической и лексических системах. В результате прохождения курса (1008 часов) студент должен обладать знаниями и навыками, позволяющими ему свободно выражать свои мысли, понимать носителей языка, заниматься научной работой, быть переводчиком-референтом.

По окончании обучения студент должен уметь:

  1. Читать и понимать художественную и научную литературу, а также тексты общественно-политического и делового характера.

  2. Делать лингвистический анализ художественного текста.

  3. Вести беседу на бытовые, общественно-политические и научные темы.

  4. Устно и письменно переводить и реферировать тексты общественно-политического характера.

  5. Уметь подготовить письменное и устное сообщение на профессионально ориентированную тему.

II курс

Основной целью обучения на 2 курсе является овладение учащимися навыками понимания письменного текста и развитие навыков устной речи, необходимых для общения на баскском языке. На 1 курсе студенты должны овладеть орфографическими нормами баскского языка (euskara batua) и основными грамматическими темами, необходимых для общения, чтения несложных художественных текстов. Лексический минимум включает около 500 единиц. Основные лексические темы имеют целью развитие у студентов навыков подготовленной устной речи и аудирования.

Фонетика

Предмет и значение фонетики. Речевой аппарат и общие условия образования звуков речи. Понятие о транскрипции. Звуковой состав литературного баскского языка.

Система гласных фонем.

Система согласных фонем. Смычные, щелевые, аффрикаты. Глухие и звонкие согласные. Сонанты: носовые, боковые (латеральные), р образные (одноударный, многоударный). Палатальные согласные.

Правила чтения гласных и согласных букв и сочетаний. Позиционная реализация звуков речи. Ассимиляция. Оформление заимствований из романских языков.

Интонация и её основные признаки. Интонация как один из признаков предложения. Интонация различных видов повествовательных предложений. Интонация восклицательных и вопросительных предложений. Интонация эмфатических фраз.

Орфография

Устная и письменная форма речи. Звуковой и буквенный состав языка. Алфавит. Особенности баскской графики. Основные принципы и правила баскской орфографии и пунктуации.

Грамматика
Морфология

Существительное. Его семантические и грамматические признаки. Имена собственные и нарицательные. Склонение как признак именной группы. Категория определенности. Средства ее выражения: артикли, указательные местоимения, партитив. Категория падежа. Формы основных падежей в единственном числе (абсолютив, эргатив, датив, генитив, локатив, аллатив, аблатив, комитатив, инструменталис). Категория числа. Морфологические формы числа. Правила образования множественного числа существительных (абсолютив, эргатив).

Артикль. Определенный и неопределенный артикль, их значения и функции.

Прилагательное. Лексико-грамматическая характеристика.

Числительное. Лексико-грамматическая характеристика. Двадцатеричная система счета. Количественные числительные до ста.

Местоимение. Семантические и грамматические признаки. Основные функции. Личные местоимения. Указательные местоимения. Склонение указательных местоимений, их употребление. Вопросительные местоимения. Отрицательные местоимения. Их образование и особенности употребления.

Глагол. Семантические и грамматические признаки глагола. Краткое сравнение глагольной системы в баскской и русском языках. Морфологическая классификация баскских глаголов. Самостоятельные и вспомогательные глаголы. Переходное и непереходное, дативное спряжение. Грамматические категории глагола: наклонение, время, аспект. Лично-числовое согласование.

Синтетические формы настоящего времени синтетических глаголов (egon, ibili, joan, etorri) и вспомогательных глаголов (izan, edun).

Сложные глаголы (nahi izan, behar izan, balio izan).

Нефинитные формы: перфективное и имперфективное причастие.

Образование основных перифрастических форм индикатива: хабитуалис, прогрессив, перфектив, результатив, будущее время (непереходные формы, переходные формы с абсолютивом третьего лица).

Наречие. Общая характеристика наречий. Временные наречия.

Послелог. Общая характеристика баскских послелогов. Падежные формы пространственных послелогов.

Союз. Сочинительные союзы (eta, baizik).

Частицы. Утвердительные и отрицательные частицы (bai, ez; ba). Частицы omen, al, ere.

Синтаксис

Предложение. Типы предложений: повествовательные (утвердительные и отрицательные), вопросительные, побудительные, восклицательные.

Подлежащее и сказуемое. Полиперсональное согласование глагола (с абсолютивным, эргативным и дативным аргументами). Эллипсис.

Глагольное и именное сказуемое.

Атрибутивизатор («местный генитив») -ko.

Сравнительные конструкции (bezala, bezalako).

Лексика

Темы для развития практических знаний и речевых навыков

Семья. Состав семьи. Родственные отношения. Возраст. Биография. Рассказ о месте и времени рождения, образовании.

Время. Часы, время суток, дни недели, месяца и числа. Обозначение времени. Обозначение дат.

Жилище. Квартира. Обстановка и оборудование квартиры. Названия бытовых предметов и приборов.

Еда. Завтрак, обед, ужин. Названия мест общественного питания. Названия предметов сервировки, отдельных блюд и напитков.

Формулы речевого этикета

Встреча и прощание.

Формулы знакомства, представление при знакомстве.

Выражение удовольствия, удивления при встрече.

Формулы просьбы, извинения.

Формулы благодарности.

Вопросы о делах, семье, здоровье.

Домашнее чтение

Durango - Durango. J.K. Igerabide eta M. Valverde. Elkarlanean.

Sorgina eta maisua. M. Landa eta J. Mitxelena. Elkarlanean. Kuku saila.

Amona bizikletan. J. Ormazabal eta J. Valverde. Elkarlanean. Kuku saila Ondojoan. J.K. Igerabide eta L. Martínez. Elkarlanean. Kuku saila.

Учебники и учебные пособия

Bakarka 1. Elkarlanean. J.A. Letamendia.

Colloquial basque a complete language course. Routledge.

Тесты
Текст для чтения, перевода и пересказа
Herriko Jaiak

Aste honetan jaiak ditugu herrian. Jaiak, ostegun arratsean hasi eta igande gauean bukatzen dira. Gaur ostirala da: San Migel eguna. Egun honetan izaten da jai nagusia. Herriko lantegiak eta dendak itxita daude, janari denda batzuk, hala ere, irekita ikusten dira goiz aldean. Urte batzuetan euria egin du, gaur, ordea, eguraldi ederra dago. Hamarrak dira elizako erlojuan eta jende asko dabil plazan hara eta hona. Autoak ezin dira barrura sartu eta inguruan gelditzen dira. Kale Nagusitik txaranga bat agertu da musika jotzen. Txarangaren atzetik umeak datoz saltoka eta dantzan. Plazako txoko batean zahar batzuk daude eserita. Gazte taldeak ere batetik bestera dabiltza. Batzuk tabernan sartzen dira eta zerbait edan ondoren kanpora ateratzen dira berriz. Eguerdiko hamabietan bertsolariak azaldu dira udaletxeko balkoian. Mikrofonoa dute aurrean eta bertsoak kantatzen ari dira. Arratsaldeko bostetan pilota partidua dago frontoian.

Текст на аудирование

Mendozatarren etxea

Hau Mendozatarren etxea da. Mendozatarren etxea mendian dago. Etxe honek hiru solairu dauzka. Lehenengo solairuan sartu eta pasabidea dago. Pasabidearen ezkerraldean egongela dago. Egongela ondoan amonaren logela dago. Amonaren logela aurrean komuna dago. Komuna nahiko txikia da. Eta komun ondoan sukaldea dago. Sukaldea oso handia da.

Bigarren solairuan logelak daude. Nire gurasoen logela ondoan nire logela dago eta nire logela aurrean nire anaiaren logela dago.

Hirugarren solairuan ganbara dago.

Etxe gainean, teilatuan, antena dago.

Eta etxearen kanpoaldean garajea dago. Garajea etxearen ezkerraldean dago, eta garaje barruan nire aitaren kotxea dago. Nire aitaren kotxea gorria da. Garaje aurrean edo parean oilategia dago. Etxe aurrean, eskaileraren eskuinaldean, txakurraren txabola dago.

Требования к первому курсу

1. Ответьте на следующие вопросы:

Zertara doaz ikasleak? (euskara ikasi) _____________________________________

Nola etorri da Iker? (auto) _______________________________________________

Nondik datoz lagunak? (partidua ikusi) ___________________________________

2. Напишите в правильной форме:

Arratsalde_____ Ainhoa_____ goxoki_____ erosi dizkio ume_____

Etxe____ leiho_____ Andoni_____ Mikel____ anai_____ ikusi du

Ataun_____ zubi_____ egur_____ da

3. Напишите глаголы в правильной форме:

Baserri zahar hartan nire aiton-amonak (bizi) ______________________________

Zure ahizpak bi urte (edun) _____________________________________________

Asierrek boligrafoa (eskatu) ___________________________________ beti Iñigori

Ama gaur zazpietan (jaiki) ______ , bainan normalean 9 etan (jaiki) ___________

4. Напишите синтетические глаголы в правильной форме:

Non ____________________________________ nire aterkia? (EGON)

Baserritarrak menditik _______________________________ (ETORRI)

Ni egunkaria erostera _________________________________ (JOAN)

Jon goiz osoan zuen bila ________________________________ (IBILI)

5. Переведите предложения в косвенную речь:

Amonak ez du porrurik erosi. Aitonak ekarri ditu baratzatik (bait)

_______________________________________________________

Noren lantegia itxi dute? Berriak-eko kazetariek galdetu dute {(-e) n}

_______________________________________________________

Gaur Maddi eta Amaia Donostian izan dira. Maddiren amak esan du {(-e) la}

_______________________________________________________

Herrian gauza harrigarriak gertatu dira hilabete honetan. (omen)

_______________________________________________________

6. Исправьте ошибки:

Ainhoak telebista ikusten ari da

_______________________________________________________

Hiru kilogramo sagarrak nahi ditut

_______________________________________________________

Zuk gaur ez duzu oheak egin

_______________________________________________________

III курс

Целью обучения студентов на 3 курсе является усвоение баскской нормативной грамматики, приобретение словарного запаса, необходимого для ведения беседы в пределах изученной тематики, понимания современных газет и художественных текстов, а также развитие навыков речевого поведения.

Грамматика

Морфология

Существительное. Склонение: формы множественного числа основных падежей. Бенефактив (norentzat).

Глагол. Прошедшее время: вспомогательные глаголы (izan, edun).

Непереходное дативное спряжение для 3 лица абсолютива (настоящее и прошедшее время).

Синтетические формы настоящего времени синтетических глаголов (jakin, eraman, ekarri).

Повелительное наклонение.

Сложные модальные глаголы (ahal izan, ezin izan).

Прилагательные и наречия. Степени сравнения: сравнительная, превосходная, эксцессивная.

Числительные. Количественные числительные после ста. Порядковые числительные.

Союз. Виды сочинительных союзов: соединительные (eta), разделительные (ala, edo), противительные (baina, ordea, berriz, hala ere, baizik).

Частицы. Модальные частицы (ote).

Междометия. Восклицательные междометия (hara).

Употребление показателя косвенного вопроса и изъяснительного придаточного в некоторых типах восклицательных предложений (Ea … -en! Zer … den! Bai … dela!).

Словообразование

Фреквентативный суффикс -ero.

Синтаксис

Взаимная конструкция с местоимением elkar.

Сложные предложения: придаточные целевые (-tzeko), причинные (bait), изъяснительные (-ela).

Косвенный вопрос (-en).

Повелительные предложения в косвенной речи.

Лексика

Темы для развития практических знаний и речевых навыков

Рабочий день. Повседневные дела: утренний туалет, завтрак, уход на занятия.

Профессии, занятия людей.

Человек. Описание внешности (рост, фигура, возраст, цвет волос, глаз, черты лица и т. п.). Основные особенности характера.

Заболевания. Самочувствие. Консультация врача. Аптека.

Почта. Виды услуг. Письмо, телеграмма. Телефонный разговор.

Виды спорта.

Домашнее чтение

Kotxe lapurrak. L.G. Alexander. Xirimiri.

Ipuin beldurgarriak. G. de Maupassant. Xirimiri.

San Braulioko eroa. X. Monasterio. Xirimiri.

Izeba Mariasunen ipuinak. J. Sarrionaindia. Elkar.

Учебники и учебные пособия

Bakarka 2. Elkarlanean. J.A. Letamendia.

Colloquial basque a complete language course. Routledge.

Gramatika eta ariketak 1. A. Ugarte, I. Bernaola eta A. Aizpiri. Ibaizabal.

Тесты
Текст для чтения, перевода и пересказа

Atxuriko milagroa

Bilboko bromazale batzuek hau idatzi zuten egunkari batean:

Atzo arratsaldean Pilar Urregoitia Neguriberri andre aberatsa hil zen 81 urtez (Goian Bego). Bihotz handiko emakume honek diru asko utzi du Bilboko kojuen artean banatzeko, bera ere herrena baitzen. Diru hori bihar banatuko da, arratsaldeko lauretan, Kale Nagusian, Doña Pilarren etxeko atarian”.

Hurrengo egunean kojuz betea agertu zen Kale Nagusia. Jendea balkoi eta leihoetan harritua zegoen hainbeste herren ikusirik. Batzuek makilak zituzten eskueetan eta besteak arrastaka zetozen. Nondik atera ote zen hainbeste koju? Atari aurrean mahai bat zegoen; mahai gainean paper zuriak eta poltsa handi batzuk; atzean hiru gizon serio dotore jantziak.

Mila duro emango dizkiogu herren bakoitzari – esaten die hango kojuei gizon zaharrenak –. Baina orain pixka bat itxaron behar duzue. Barrura sartuko gara kontuak egiteko eta berehala aterako gara dirua banatzera.

Barrura sartu ziren, bada, hiru gizonak eta atea itxi zuten. Minutu batzuk igaro ziren. Halako batean atea ireki eta... zer atera zen handik? Zezentxo bat! Hango iskanbila! Segundo batean garbi–garbia geratu zen kale osoa. Korrika joan ziren koju guztiak makilak hantxe utzirik.

Mirari harrigarria: zezena atera eta berehala sendatu ziren koju guztiak!

Gipuzkoako bertsolari txapelketa

Maialen Lujanbiok emakumeei eskaini zien txapela

Maialen Lujanbio bertsolari hernaniarra da Gipuzkoako txapeldun berria. Irungo Artaleku kiroldegian jokatu zen atzo finala, eta Lujanbiok txapela janzteaz gain, Jon Martin gazte oiartzuarrak lortu zuen txapeldunordetza. Hasiera batean, zaleen ustez, hura baino faboritoago ziren Aitor Mendiluzeri eta Jon Maiari aurrea hartuz. Hain justu, hirugarren eta laugarren lekuan sailkatu ziren, hurrenez hurren, Mendiluze eta Maia. Emakumeei eskaini zien Lujanbiok eskuratu berri zuen txapela.

Adituen arabera, saio polita izan zen atzokoa, eta zerbait nabarmentzekotan, Lujanbio txapeldunak eta Martin txapeldunordeak buruz buru jokatutako azken txanpa azpimarratu zuten.

Artaleku kiroldegia leporaino bete zuten bertsozaleek ere gustura jarraitu zuten saioa, eta hainbat une hunkigarri izan ziren. Besteak beste, hainbat urtez bertso-eskolan maisu izandako Juanjo Uriak Lujanbiori txapela jantzi zion unea. Halaber, txalo zaparrada beroz hartu zuen Artalekuko jendetzak Lujanbioren agurreko bertsoa: emakumeei eskaini zien hernaniarrak lortu berri zuen garaipena.

Honela kantatu zuen:

"Txirrita ez baina orain neretzat kolpeak ta igurtziak
hainbat jasoko ez dituztenei, muxuak ta goraintziak
muxuak bertso-eskolakoei, Juanjo Urian bitxiak
honen zati bat ere badute lagun minek ta etxiak
baina behin behar ta omendu behar gaur emakume guztiak
ta bereziki zernahi bidetan aritu ziren gutxiak
gizarte honek beren ametsen erdibidean utziak".

Berria 2004

Bremengo musikariak

Errotari baten astoak bizitza osoa eman zuen irin zakuak lepoan hartuta hara eta hona. Lan eskerga egin zuen errota hartan, bai, baina zahartzaroa iritsi zitzaionean errotariak, zeken halakoak, oso gaizki tratatzen zuen. Horregatik astoak alde egitea erabaki zuen: 

- "Bremenera joango naiz eta han musika ikasi eta musikari lanetan arituko naiz"

Bide bazterrean txakur bat aurkitu zuen. Belarriak behera begira zituen, triste

- "Zergatik zaude hain triste?", galdetu zion astoak.

- "Zahartuta nagoenez eta ehizan ezin dudanez, nagusiak etxetik bota nau"

- "Etorri nirekin".

Eta elkarrekin joan ziren. Pixka bat aurrerago katu bat aurkitu zuten, hura ere kopetilun.

- "Zaharraren zaharrez, saguak harrapatzeko ere ez naiz gai, eta etxekoandreak ito egin nahi nau".

- "Etorri gurekin!"

Ordurako hiru ziren taldean. Aurreraxeago oilar bat aurkitu zuten egoera berean: "zatoz gurekin Bremenera" eta lauko taldea osatu zuten.

Ilunkaran etxe bat ikusi zuten. Hurbildu, leihotik kuku egin eta..... lapur taldea bertan! Baina ez pentsa gero animaliak beldurtu zirenik!.

- "Ederra etxea!", pentsatu zuten "Hemen bai gustora biziko ginatekela".

Eta berehala etxe hura eskuratzeko modua asmatzen jarri ziren. Azkenean bata bestearen gainean jarri, laurak batera zarataka hasi eta horrela uxatu zituzten lapurrak. Animaliak etxe barrura sartu ziren.

Lapurrak, ordea, ez ziren oso urruti joan eta heuretariko bat bueltatu egin zen etxean nor zegoen ikustera. Ilunetan sartu zen. Lapur gaixoa! Ez zekien nolako harrera egingo zioten! Oilarrak kukurruku ozen bat egin zion belarrira, katuak erpeka, txakurrak izterrean kosk eta astoak ostikada handi bat jo zion. Lapurrak minduta eta izututa aldegin zuen.

- "Sorgin bat dago etxe horretan!", esan zien oihuka taldekideei. "Goazen hemendik! Goazen albait arinen".

Bremenera bidean zihoazen lau animaliak etxe hartan bizitzen geratzea erabaki zuten, hain zeuden gustura!

Текст на аудирование

Arrandegian

- Arrain freskoa! Arrain freskoa! Etor zaitezte! Atunak, sardinak, txitxarroak. Merke, merke! Primerakoak!

Egun on, zer nahi duzu?

- Ea, ea, zenbatean daude txitxarroak?

- 2 euro kiloa. Gaur goizekoak dira. Fresko-freskoak daude.

- Ipin itzazu lau edo.

- Oraintxe bertan. Zeintzuk nahi dituzu? Hauek ederrak dira. Hauek?

Ezkerrekoak?

- Bai, ipin itzazu horiek, atunaren ondokoak. Itxura ona daukate.

- Zer edo zer gehiago?

- Ez dakit ba... Sardina horiek, zenbatean dauzkazu?

- Euro bat kiloa. Oso onak daude, gainera gutxi geratzen dira. Zenbat nahi duzu?

- Jarri kilo eta erdi. Afaltzeko zerbait behar dut eta.

- Hartu. Besterik?

- Ez, ez dut ezer gehiago nahi. Zenbat da?

- Ea, guztira hiru euro eta hogei xentimo.

- Eutsi, 5 euro.

- Eutsi, euro bat eta laurogei xentimo. Mila esker.

- Beno, bihar arte.

- Bai, agur.

IV курс

Целью обучения студентов на 4 курсе является активизация знаний и практических навыков, полученных на младших курсах. Большое значение придается развитию навыков устной речи.

Фонетика

Коррекция произношения.

Грамматика
Морфология

Существительное. Склонение одушевленных и неодушевленных именных групп. Причинная форма (zergatik).

Глагол. Трехличное (переходное дативное) спряжение для всех лиц (настоящее время).

Переходное спряжение для всех лиц (настоящее время).

Непереходное дативное спряжение для всех лиц (настоящее и прошедшее время).

Словообразование
Основные способы словообразования. Словосложение и деривация.

Некоторые продуктивные модели аффиксального словопроизводства.

Синтаксис

Номинализация: правила образования и употребления.

Относительные предложения.

Придаточные временные, выражающие одновременность ( enean), временную дистанцию (Orain dela …; Duela …). Придаточные причинные (bait;  elako;  nez gero;  tzeagatik;  tzearren), условные ( ez gero).

Придаточные изъяснительные отрицательные ( enik).

Условные предложения с реальным условием.

Каузативная конструкция (arazi).

Рефлексивная конструкция (bere burua).

Лексика

В театре, кино, на концерте. Покупка билета.

Путешествия. Поезд. Заказ билета. Вокзал (железнодорожный, речной), аэропорт. Проводы. Разговор с попутчиком. Конец путешествия.

Поездка на автомобиле.

Разговоры по телефону. Уточняющие вопросы. Уточняющие ответы. Выражение просьбы позвать к телефону. Отзывы говорящего по телефону.

Основные праздники Страны Басков.

Домашнее чтение

Bidaia arriskutsua. A. Cox. Irakurmendi Saila. Elkar.

A. Sherlock Holmes-en istorioak 1. D. Conan. Irakurmendi bilduma. Elkar.

Euskal ipuinen antologia bat. I. Aldekoa. Alberdania.

Учебники и учебные пособия

Bakarka 3. Elkarlanean. J.A. Letamendia.

Gramatika eta ariketak 1. A. Ugarte, I. Bernaola eta A. Aizpiri. Ibaizabal.

Euskal gramatika osoa. I. Zubiri. Didaktiker.

Euskal gramatika laburra. Perpaus bakuna. Euskaltzaindia.

Тесты
Текст для чтения, перевода и пересказа
Lamia zuzena

Orain urte asko ama-semeak elkarrekin bizi ziren baserrian. Behin mutila mendira joan eta betiko desagertu zen. Ama ez zen baserrian lan egiteko gai eta herriz herri eskean hasi zen bizirik irauteko.

Garai beretsuan bihotz oneko lamia batek jostorratzak gordetzeko orratz-ontzi bat galdu zuen. Biguna zen eta urrezko eta zilarrezko jostorratzak zituen bertan sartuta. Eskean zebilen emakumeak, hau da, amak orratz-ontzi hura aurkitu zuen:

- "Ze ederra! Zer egingo dut, saldu? Ez, hobe ez, lapurtutakoa dela pentsatuko dute eta" eta poltsikoan sartu zuen.

Handik egun batzuetara josten ari zen emakume batek orratz bat eskatu zion eta amak eman. Hurrengo batean beste batek eta beranduago beste batek, eta ama-eskaleak guztiei ematen zien bana. Orratz barik geratu zenean, orratz-ontzia hitzegiten hasi zitzaion: "Estutu nazazu limoia banintz bezala eta eskatu behar duzuna". Harrigarria! Bizitzeko adina diru eskatzekotan zegoela, andre bat hurbildu zitzaion negar batean.

- "Ai, dohakabea ni, sorgin gaizto batek alaba bahitu dit eta mendi barnera eraman du".

- "Egon lasai" - esan zion ama-eskaleak - "neuk lagunduko dizut" 

Belaki miragarria estutu eta mailu bat atera zen ezerezetik. Mailuaz haitza jo eta sorgin baten kobazuloa agertu zen. Alaba bahituaren amak, orduan, negarrari utzi eta irribarre egin zuen:

"Bihotz onekoa zara. Eskerrik asko niri laguntzen saiatzeagatik. Begira zer dagoen hor barruan".

Kobaren barruan ama-eskalearen semea zegoen.

-"Seme, nire semea! Eskerrik asko anderea. Baina. Nor zara zu, sorgina?"

- Ez. Ni ez naiz zure semea bahitu duen sorgin gaiztoa. Ni, orratz ontzi magiko horren jabea nauzu"Lamia zen! Lamia ona, orratz-ontzia galdu zuena. Lamiak hitz egiten jarraitu zuen:

- “Ikusten duzu etxe eder hori? Zuretzat opari. Ikuilura joan eta estutu orratz-ontzia azkenengoz".

Berroigeita hamar ardi eta beste berrogeita hamar ahuntz agertu ziren ezerezetik. Ama-semeak lasai eta zoriontsu bizi izan ziren baserri hartan.

Etxepare Literatur saria sortu dute euskara zerbitzu nafarrek

Hamahiru urte joan dira Xalbador saria desagertu zenetik. Hamalau urte eta hamaika idazle. 1991n, Iruñeko Aurrezki Kutxako epaimahaiak Aingeru Epaltzaren Ur uherrak lana saritu zuen, idazlearen ibilbidean lan funtsezkoa, horra. Lehiaketak bazuen izen ona, lanak Pamiela argitaletxeak kaleratzen zituen gero, eta oihartzuna bazegoen hedabideen artean. Kutxako udal arduradunek bazuten asmoa saria berrindartu eta diru laguntza handitzeko. Hurrengo urtean, ordea, Vianako Printzea erakundeak interesik ez zuela adierazi zuen. Kutxarekin batera, sariaren antola-tzailea zen Nafarroako Kultura Departamentuko erakundea, eta ez jarraitzea erabaki zuen. Kutxak berak bakarrik ezin zuela adierazi zuen orduan, eta zain egon zen urte hori bukatu arte, gobernuaren aldaketaren zain, baina alferrik. Kito Xalbador Literatura saria. 1977an lehenengoz antolatu zen lehiaketa, hamabost urteko ibilbidea eta gero bertan behera gelditu zen.

Xalbador sariak izan zuen muntarik, ez baitzen ohiko saria. Nafarroan eta nafarrentzat egina, bere babesean idazle garrantzitsuak plazaratu ziren Aingeru Epaltza eta Eduardo Gil Bera, esaterako, eta beste batzuek Patziku Perurenak, Jean Bautista Etxarrenek aukera izan zuten lanak argitaratzeko.

Etenarekin, kexu agertu ziren haietako asko. Oso idazle gutxi zegoen garaian, sarien alde baino gehiago, lehiaketak egiten zuen sustapen lanaren alde hitz egin zuten denek. Baina hantxe amaitu zen. Nahiz eta gero, eta bereziki azken urteotan, hainbat herritan lehiaketa berriak antolatu diren, bakar batek ere ez du Xalbador sariaren garrantzia eskuratu. Hamahiru urte ondoren, orain Etxepare Literatur saria jaio da.

Berria 2004

Текст на аудирование

- Arratsalde on, ama!

- Baita zuri ere! Zer duzu arnas estuka eta horren urduri, Garazi?... Ziur gaur ere lasterka etorri zarela autobusetik hona!

- Badakizu ama, datorren astean Aitziberren urtebetetzea da eta ezetz asmatu zer oparitu behar dioten...

- Zer? Lehengo egunean telebistan ikusi genuen panpina hura?... izugarri gustatu zitzaizuna?

- Ez, ez... hori baino askoz ere opari politagoa... badakizu zer? txakurtxo bat. Zergatik ez dugu guk bat erosten?

- Zer, txakur bat? ... ezta pentsatu ere!

- Jo ama... txikitxo bat eta gainera nik zainduko nuke...

- Nik zainduko nuke, nik zainduko nuke... Lehendabiziko bi hilabeteetan, eta gero? Ez, ez badakit azkenean zer gertatuko den... nik bakarrik zaindu beharko dudala...

- Ezetz... benetan. Eta janaria ere nire dirutik erosiko diot...

- Ez, ez... Ez dut ezer jakin nahi!

- Aitari esanen diot ba...

- Esaiozu nahi baduzu... baina badakizu nik zer pentsatzen dudan...

V курс

Целью обучения баскскому языку на 5 курсе является развитие навыков употребления синтетических глагольных форм прошедшего времени, а также различных типов придаточных предложений.

Учащиеся знакомятся с диалектным разнообразием баскского языка, получают базовые лингвострановедческие знания.

Грамматика

Морфология

Существительное. Склонение: определенные формы единственного и множественного числа всех падежей. Противопоставление форм «ближнего» и «дальнего» множественного числа. Неопределенные формы всех падежей.

Глагол. Прошедшее время синтетических глаголов.

Переходное и переходное дативное спряжение для всех лиц в прошедшем времени.

Условные формы глагола: образование.

Словообразование

Повторение изученных моделей словообразования.

Синтаксис

Номинализация ( tzea). Формы, образующиеся от номинализованных предикатов ( tzen,  tzean,  tzerakoan,  tzekoa,  tzekotan,  tzeagatik,  tzearren), их основные функции.

Сравнительные конструкции (bezain, adina, hain, hainbeste).

Диалектология

Основные диалекты баскского языка (общее представление).

Южные диалекты: центральный, западный, наваррский. Их основные различия в области фонетики, морфологии, синтаксиса, лексики.

Лексика

Темы для развития языковых знаний и речевых навыков

Краткие сведения о физической и экономической географии. Название областей и их столиц. Географическое положение, рельеф, климат, население Страны Басков. Название моря, крупнейших рек, озер, горных хребтов Страны Басков.

Названия животных, растений, стихий, природных явлений.

Денежные единицы и банковские операции.

Домашнее чтение

Kcappo (tempo di tremolo). P. Aristi.

Camilo Lizardi erretore etxean aurkitutako gutunaren azalpena. B. Atxaga

Tristeak kontsolatzeko makina. A. Lertxundi. Igela.

Kutsidazu bidea, Ixabel. J. Sagastizabal. Alberdania.

Egunero hasten delako. R. Saizarbitoria. Erein. Donostia.

Obabakoak. B. Atxaga. Erein. Donostia.

Учебники и учебные пособия

Bakarka 4. Elkarlanean. J.A. Mujika.

Gramatika eta ariketak 1. A. Ugarte, I. Bernaola eta A. Aizpiri. Ibaizabal.

Euskal gramatika osoa. I. Zubiri. Didaktiker.

Euskal gramatika laburra. Perpaus bakuna. Euskaltzaindia.

Тесты
Текст для чтения, перевода и пересказа

Sagardoaren ikuspegi orokor bat

Sagardoaren jatorriari buruzko iritzi eta teoria asko egon arren, historialari gehienak bat datoz sagardoa Kristo aurreko urteetan sortu zela esatean. Egipto, Bizantzio eta greziar zibilizazioen garaian sagardoa edatea gustoko zuten. Garai haietaz ezagutzen diren testuetan sagarrondoek zuten protagonismo eta garrantzia antzeman daiteke: opari edo eskaintza baliotsuak egin behar zirenean sagarrondoak oparitzen ziren. Erromatarrek nahiago zuten ardoa sagardoa baino. Konkistatutako lurraldeetan ikusi zuten sagardoa egiteko zegoen ohitura. Haiek sendagai bezala erabili zuten sagardoa. Plinio enperadore erromatarra Asturiasen sartu zenean (23-79 K.o.) sagar ardoa "bertako edari tipikoa" zela esan omen zuen.

Beste hainbat ikerlek, aldiz, zeltek sagarrekin egiten zuten edarian aurkitu zuten sagardoaren jatorria. Hauen arabera, zibilizazio honek Europan ezagutarazi zuen edari hau nahiz eta arabiarrak izan ziren, nekazaritza sistema aurreratuak erabiliz, sagar klaseen zabaltzea bultzatu eta hauek ekoizteko teknikak Europa osora zabaldu zituztenak. Jose Uria Irastorza, "Sagardoa" liburuaren egilearen arabera, Euskal Herrian, VII. mendea baino lehenagoko estela eta bestelako inskripzioetan agertzen dira "sagar" erroa duten izen eta abizenak. Nafarroako Antso Nagusiak 1014. urtean Leireko monastegiari oparitu zizkion sagastiek argi erakusten dute garai urrun haietan sagarrekiko zegoen zaletasuna. Dena den XIII. mendera arte ez dira izkribuak sagardo edariaz mintzo. Garai hartako poema batean aipatzen da lehen aldiz euskaldunek itxura itsusiko sagarrekin egiten zuten muztio motela edo sagardoa. Euskal Herrian ere egiten zen arren, Asturias izan da lehen garai haietatik sagardogintzan nagusi izan den lurraldea eta ez produkzioan bakarrik, baita edateko ohituran ere. Historikoki, sagardoa eta sagarrondoak elementu preziatuak izan dira lurralde horretan eta bertako erregeen edari maiteena izan da urtetan zehar. Herria zorren presiopean edo eskaintza bat egin beharrean zegoenean sagardoa izaten zen edukinik baliotsuenetakoa. Historiak erakutsi duenaren arabera, sagardogintzaren hazkundea erabat loturik dago herriaren egoera ekonomikoarekin eta kontsumoak igoera handiak ezagutu ditu onura ekonomikoko garaietan. Hala gertatu zen Asturiasen XII, XIII eta XVIII. mendeetan.

XX. mendean Gerra Zibilaren ondorengo urteak gogorrenak izan ziren edari honentzako, Frankoren erregimenak bere produkzio eta kontsumoa debekatu egin baitzituen. Lurraldetasunaren kontra erregimenak burutu zuen politikaren ondorioz izugarri jaitsi zen sagardo kontsumoa eta edariak biziraungo ote zuen beldur ziren asko. Baina 80ko hamarkadan sagarrondoaren eta kontsumoaren hazkunde itxaropentsua eman zen.

Hala eta guztiz ere, ezin dugu sagardoaren historia Espainiara eta Euskal Herrira mugatu, ezta gutxiagorik ere. Sagardoa betidaniko eta ohitura handiko produktua izan da atlantiar kostaldeko herrialdeetan, Frantzia, Ingalaterra, Belgika, Irlanda eta Alemanian, batez ere. Adituen arabera, Karlomagnoren garaikoa (IX. mendearen hasieran) da Europako sagardoaz dugun lehen erreferentzia.

Frantzia da Europan sagardo ekoizlerik indartsuena. Ikerleek diotenez sagardoa V. edo VI. mendetik ezagutzen dute estatu hartan baina XV. mendean gertatu zen klima aldaketa onuragarria izan zen sektore honi benetako bultzada eman ziona. XVI. mendean erabat modernizatu zituzten edari hau ekoizteko sistemak hainbat erregek Espainiatik eramandako prentsa sistemei esker. Luis XVI. erregeak askotan hitz egiten omen du bere idatzietan sagardoaz.

Britainia Handian ezagutu ziren lehen sagarrondoak Erromatarrek landatuak izan ziren, baina adituen arabera, sagardoaren lehen arrastoak normandiarren konkistaren ondorengoak dira. Hauek sagar klase berriak eraman zituzten irlara eta egun duten sagardogintza tradizioa ezarri zutenak izan ziren.

Europarrek Amerika konkistatu zutenean beraiekin eraman zuten sagardoa egin eta sagarrak ekoizteko ohitura. 1629. urterako erabat finkaturik zeuden sagarrondoak Virginia eta Massachusetts-eko kolonietan. Sagar hauek ez ziren jateko behar bezain gozo eta urtsuak eta horregatik sagardotarako erabiltzen hasi ziren. 1767. urtean batez beste 1.14 upel edaten zen pertsonako Massachusetts-eko estatuan eta Harvard-eko ikasleek eguneroko dietaren barruan zuten sagardoa.

Sagardoak, whiskyak eta bestelako edari alkoholikoek ez bezala gainera, irudi ona zuen eta mota guztietako egoerak ospatzeko usu erabiltzen zen (familia bilkurak, lagun arteko ospakizunak...). Elizak berak onartua zen eta apaiz zein diakonoek egunero edaten omen zuten neguko hotzari aurre egiteko. Sagardoak zuen onespenak eraginda, kanpaina handiak egin ziren "Alkohol Debekuaren" garaian sagardoa edari debekatuen zerrendatik at utz zezaten. Estatu Batuetako lehen hiru presidenteak, George Washington, John Adams eta Thomas Jefferson, sagardo edale amorratuak izan ziren eta historian zehar hainbat presidentek sagardoa eskaini dute beren emanaldi edo mitinetan. William Henry Harrison-ek (1773-1841), adibidez, sagardo upela baten logotipoa erabili zuen bere kanpainan.

Baina gaur egun sagardoak Estatu Batuetan bizi duen egoerak ez du zerikusirik duela 150 urtekoarekin. 40ko hamarkadan sagardoa langile klasearen edaririk gustukoena bazen ere, "Alkoholaren Debeku Garaia"k konponezinezko kaltea eragin zion betirako. Debekuaren ondoren sagardoak ezin izan zuen aurreko egoera berreskuratu eta edaleen buruetatik ezabatua geratu zen. Zer dela eta gertatu zen hau sagardoarekin garagardoa, whiskya eta rona inoiz baino indartsuago berpiztu baziren? Non geratu zen berau edateko ohitura? Oraindik ez zaio azalpen argirik aurkitu gertakari honi.

Argia 2004

Loreak, bizi artean

Azaroaren bata. Domu Eguna. Damu Eguna askori. Arantza artean eduki zutenari arrosak eramatekoa. Heriotzak denok berdintzen omen. Apenas. Kanposantuan ere inbidia eta itxurakeria nagusi. Hobia zeinek ederrago, petalo oparotasuna maitasunaren proportzioa bailitzan. Besterenetik lapurretan dabilenik ere bai, etxekoa itxuratzeko. Gizartearen ispilu da hilerria. Loreak, bizitzaren film laburrak; lurpekoaren bizi sinopsia: tente gaur, bihar zimel, etzi hil. Heriotzak, berdintzekotan, andre eta gizon berdintzen ditu. Loreak guztientzat. Edadeko zein gizonezkok jaso du bizi artean sekula lorerik opari?! Edertasun sotil hori ez zen heurentzat. Eskerrak, hilerrian behintzat berandutxo baina berdintzen diren erritualak! Bestela, batzuei loreak eta besteei Cohibas puruak utzi beharko litzaizkieke, ezkontza ridikulu horietan oraindik bezala. Beranduko loreak, eman gabeko musuak dira. Gure hilerriak sarreran ematen du abisu: «Laister esango dute zuengatik, orain gugatik esaten dena: il ziran».

Loreak eta musuak, nahiago laister baino lehen.

Iritzia (Maialen Lujanbio) Berria 2004

Текст на аудирование

Urtebetetze eguna

Egun berezia izan dugu gaur, Garazik bederatzi urte bete ditu eta. Goizean altxatu bezain laister gurasoek eta anaiak eman dizkiote opariak: kotoizko txandala, txuri-urdina eta handi samarra... oraindik asko handitu behar baitu Garazik eta patinak. Garazik bazekien aurreko larunbatean ama Iruñea ondoko hiperrera joan zela bere oparia erostera eta arropa izanen zela ere bazekien... ikastolara joateko zerbait behar zuen eta. Patinak berriz, ez zituen espero. Aurreko astean erosi zizkion anaiak etxe ondoko kiroldendan eta gainera bere poltsikotik ordaindu zituen. A zer sorpresa! Patin beltz dizdiratsuak plazan laisterka ibiltzeko. Ikastolan ere patiora atera aurretik ikaskideek eman diote oparia. Marrazki asko egiten dituztenez, kolore askotako margoak oparitu dizkiote; zorionak zuri abestu eta txalo egin ondoren. Gorri gorri jarri da baina, hala ere, ikastola aurreko paper dendan erosi dizkioten margoak izugarri gustatu zaizkio. Arratsaldean, autobusetik jaitsi eta ziztu bizian abiatu da etxe aldera. Amona eta Donostiako osaba-izebak bertan zituen zain. Opariak hartu, paketeak ireki eta amonak oparitutako alkandora kuadroduna asko gustatu bazaio ere, osaba-izeben panpina ikustean, aho zabalik geratu da. Telebistan askotan ikusi eta izugarri gustatzen zaion panpina, ile ori eta begi urdina. Zeinen gustora ibiliko den jolasean Donostiako jostailu denda ospetsu batean erosi dioten panpinarekin. Amonak auzoko jantzi dendan erositako alkandora propatu duenean, denek esan diote oso egokia dela igandetan dotore-dotore jazteko. Ilunabarrean, ondoko bizilagunak agertu dira. Hauek ere oparia ekarri diote. Iskineko liburudendan erosi dioten karpeta loreduna, etxeko lanak gordetzeko. Zeinen gustora eta pozik joan den gaur Garazi ohera.

y había dejado el mozo

señora



Скачать документ

Похожие документы:

  1. От составителей (1)

    Документ
    Настоящий сборинк посвящен юбилею крупнейшего российского иберо-романиста, заслеженного деятеля науки, члена Союза Писателей России, выдающегося переводчика испанской и латиноамериканской литературы, известного общественного деятеля, профессора В.
  2. От составителей (4)

    Сборник статей
    Юбилейный сборник статей «Вопросы иберо-романской филологии» посвящен пятидесятилетию открытия отделения испанского языка на филологическом факультете МГУ им.
  3. Тезисы IV международной конференции, посвященной

    Тезисы
    Иберо-романистика в современном мире: научная парадигма и актуальные задачи: Тезисы конференции: Москва, МГУ им. М.В. Ломоносова, Филологический факультет, 20-21 ноября 2008 г.
  4. Sangill Grafisk Produktion, 2009. 45 p. (Easy Readers. Lewel A). Ключевые слова: адаптированное пособие english & Deutsch. Стихи и рифмовки на урок

    Урок
    1. Advertising in English: Учебное пособие по английскому языку для изучающих рекламный бизнес / Сост.: М.М.Кустиков, Н.М.Власенко. - Долгопрудный: Маяк, 2008.
  5. Курс общей лингвистики Екатеринбург Издательство Уральского университета 1999 ббкш1г(0)5 с 66

    Книга
    (по книге: Sossure F. de. Cours de linguistique generale / Publ. par Ch. Bally et A.Sechehaye avec la collaboration de A. Riedlinger. Ed. critique prep.

Другие похожие документы..