Поиск

Полнотекстовый поиск:
Где искать:
везде
только в названии
только в тексте
Выводить:
описание
слова в тексте
только заголовок

Рекомендуем ознакомиться

'Доклад'
Маршруты пассажирского транспорта: до ост. Юн. Натуралистов: автобус 27, 30, троллейбус: 1, 2, 8, 9; маршрутное такси: 308, 308к, 325, 351, 352, 330, ...полностью>>
'Учебно-методическое пособие'
Настоящее учебное пособие предназначено для студентов вечернего отделения, изучающих курс «Метрология. Стандартизация. Сертификация». Пособие содержи...полностью>>
'Календарно-тематический план'
Ревматические заболевания у детей и подростков. Ревматизм. Диффузные заболевания соединительной ткани. Артриты, ювенильный ревматоидный артрит. Диффер...полностью>>
'Пояснительная записка'
Цель изучения курса «Окружающий мир» в начальной школе — формирование целостной картины мира и осознание места в нём человека на основе единства раци...полностью>>

Образовательные программы муниципального общеобразовательного учреждения «Средняя общеобразовательная школа №15 с углубленным изучением отдельных предметов» (1)

Главная > Программа
Сохрани ссылку в одной из сетей:

8 нче сыйныф

1.5-7 нче сыйныфларда үткәннәрне кабатлау

2.Синтаксис. Гади җөмлә синтаксисы һәм пунктуация.

Синтаксис буенча гомуми мәгълүмат.Телебезнең сентаксик һәм сөйләм берәмлекләре турында төшенчә

Гади җөмлә синтаксисы, кушма җөмлә синтаксисы һәм текст синтаксисы хакында кыскача мәгълүмат.

Җәмләдә сүзләр бәйләнеше.Сүзтезмә. Сүзләр бәйләнеше турында гомуми мәгълумат.Сүзләр арасында тезүле һәм ияртүле бәйләнеш.Аларны белдерә торган тел чаралары.Иятүле бәйләнешнең сөйләм. Оештырудагы роле.

Сүзтезмә турында гомуми төшенчә.Сүзтезмәдә иятүче һәм иярүче кисәкләр

Кабатлау.

Җөмлә кисәкләре.Җөмлә кисәкләре турында гомуми мәгълүмат.

Җөмләнең баш кисәкләре.Ия һәм аның белдерелүе, төрләре.Ия белән хәбәрнең җөмләдәге урыны.

Хәбәрнең ия белән ярашуы.Ия белән хәбәр арасында сызык куелу очраклары.

Кабатлау.

Җөмләнең иярчен кисәкләре.Аергыч, аның белдерелүе һәм аерылмыш белән бәйләнеше.

Тәмамлык һәм аның төрләре. Урын хәле.Вакыт хәле.Рәвеш хәле.Күләм хәле.Сәбәп хәле.Максат хәле.Шарт хәле.Кире хәл.Аерымланган хәлләр турында төшенчә.Телебездә төтле хәлләрнең аерымлану үзенчәлекләре.Алар янында тыныш билгеләре.

Кабатлау.

Аныклагыч турында гомуми мәгълүмат. Аныклагычның аныкланмыш белән бәйләнеше.Аныклагычларның аерымлануы һәм алар янында тыныш билгеләре.

Җәмләнең баш һәм иярчен кисәкләрн гомумиләштереп кабатлау.

Модаль кисәкләр.Эндәш сүз һәм кереш сүз турында гомуми төшенчә. Эндәш һәм кереш сүзләрнең үзенчәлекләре, җөмләдәге урыны.Кереш сәзләрне мәгънә ягыннан төркемләү.Эндәш һәм кереш сәзләр яныныда тыныш билгеләре.

Кабатлау.

Җөмләнең тиңдәш кисәкләре.Тиңдәш кисәкләр турында төшенчә.Аларны үзара теркәүче чаралар. Тиңдәш кисәкләр янында гомумиләштерүче сүзләр.Тиңдәш кисәкләр һәм гомумиләштерүче сүзләр янында тыныш билгеләре.

Кабатлау.

Сүз тәртибе.Җөмләдә сүз тәртибе турында гомуми мәгълүмат.

Сүзләрнең уңай һәм кире тәртибе.Төрле сөйләм стильләрендә сүз тәртибен билгеләүче факторлар.Җөмлә кисәкләренең җөмләдәге урыны.Татар һәм рус телләрендә сүзләрнең урнашу тәртибе үзенчәлекләре.

Кабатлау.

Гади җөмлә төрләре.Җөмлә турында гомуми төшнчә.

Әйтү максаты буенча җөмлә төрләре: хикәя җөмлә, сорау җөмлә, боеру җөмлә һәм тойгылы җөмләләр. Әйтү максаты буенча төрле җөмләләр янында куела торган тыныш билгеләре.

Кабатлау.

Оештыручы үзәкнең саны буенча җөмлә төрләре: ике составлы һәм бер составлы җөмлә турында гомуми төшенчә.Җыйнак һәм җәенке җөмләләр.

Бер составлы җөмлә төрләре һәм аларның үзенчәлекләре.Бер составлы исем (атау) җөмлә. Бер составлы фигыль (иясез) җөмләләр. Бер составлы сүз җөмлә.

Кабатлау.

Тиешле җөмлә кисәгенең кулланылу-кулланылмавы буенча җөмлә төрләре: тулы һәм ким җөмләләр турында гомуми мәгълүмат. Ким җөмләләрнең төрләре.һәм аларның кулланылышы.

Кабатлау.

Раслау һәм инкарь җөмлә турында гомуми төшенчә.

Кабатлау.

Гади җөмлә синтаксисын һәм анда кулланылучы тыныш билгеләрен гомумиләштереп кабатлау.Гади җөмләләргә синтаксик анализ ясау.

3.Бәйләнешле сөйләм үстерү

1.Укыган әдәби героена адресланган хат язу.

2.Тормышта үрнәк булырдай берәр кеше турында очерк язу.

3.Концертка яки театрга баргач алган тәэсирләр турында сөйләшү, диалогик һәм монологик сөйләм үрнәкләре табу.

4.Татар һәм рус телләрендәге кушма җөмләләрне төзелешләре, бәйләүче чаралары һәм функцияләре ягыннан чагыштыру.

5.Әдәби геройларга хаоактеристика язарга өйрәнү.

6.Татар телендәге сүз тәртибе үзенчәлекләрен чагылдырган кыска текстларны тәрҗемә итү күнегүләрен үтәү.

7.Экологик темага сочинение элементлары булган излоңениеләр язу.

8.Үтелгән темаларга таянып, грамматик биремле диктантлар язу.

9.Дәрестән тыш укылган әдәби әсәрләргә таянып, сочинениеләр язу.

9 нчы сыйныф

1.Синтаксис буенча 8 нче сыйныфта өйрәнгәннәрне кабатлау

2.Кушма җөмлә синтаксисы һәм пунктуация

Кушма җөмлә һәм кушма җөмлә синтаксисы буенча гомуми төшенчә. Кушма җөмләне төзүче аерым җөмләләрнең грамматик, мәгънә һәм төзелеше ягыннан бәйләнеше турында мәгълүмат.

Форма һәм мәгънә бәйләнеше буенча кушма җөмлә төрләре: тезмә һәм иярченле кушма җөмләләр.Теркәгечле һәм теркәгечсез тезмә кушма җөмләләр, аларның аерым компонентлары арасындагы мәгънәви бәйләнешләр.Тезмә кушма җөмләләрдә тыныш билгеләре.

Иярченле кушма җөмлә турында гомуми мәгълүмат. Баш җөмләгә үзенең хәбәре составында тормаган чаралар ярдәмендә бәйләнгән (аналитик) ичрченле кушма җөмләләр.Татар теленең үзенчәлеге буларак, баш җөмләгә үзенең хәбәре составындагы чаралар ярдәмендә бәйләнгән (синтетик) иярченле кушма җөмләләр. Аналитик һәм синтетик иярченле кушма җөмләләрдә бәйләүче чаралар һәм тыныш билгеләре.

Татар һәм рус телләрендә тезүле һәм ияртүле бәйләнеш ярдәмендә барлыкка килүче кушма җөмләләр. Аларның охшаш һәм үзенчәлекле билгеләре.

Кабатлау.

Мәгънә ягыннан иярчен җөмләләрнең төрләре турында гомуми төшенчә.Җөмлә кисәкләре белән иярчен җөмлә төрләре арасындагы мәгънә ягыннан бәйләнеш үзенчәлекләре. Иярчен ия җөмләләр. Иярчен хәбәр җөмләләр.

Иярчен аергыч җөмләләр.Иярчен тәмамлык җөмләләр.

Иярчен хәл җөмләләр: иярчен вакыт җөмлә, иярчен урын җөмлә, иярчен рәвеш җөмлә, иярчен күләм җөмлә, иярчен сәбәп җөмлә, иярчен максат җөмлә, иярчен шарт һәм иярчен кире җөмләләр.

Кереш җөмләләр турында мәгълүмат.

Кабатлау.

Составындагы хәбәрлекле үзәкләрнең саны буенча кушма җөмлә төрләре: ике компонентлы һәм катлаулы кушма җәмлә.Ике компонентлы тезмә һәм иярченле кушма җөмләләр.Катлпулы кушма җөмләләр: күп тезмәле кушма җөмлә, күп иярченле кушма җөмлә, катнаш кушма җөмлә турында мәгълүмат. Катлаулы кушма җөмләләрнең кулланылыш үзенчәлекләре һәм алардагы тыныш билгеләре.

Кушма җөмлә синтаксисын һәм анда кулланылучы тыныш билгеләрен гомумиләштереп кабатлау.

Кушма җөмләләргә синтаксик анализ ясау.

3.Текст синтаксисы һәм пунктуация

Текст синтаксисы турында гомуми төшенчә.Текстның бер төре буларак тезем һәм чит сөйләмле текст турында кыскача мәгълүмат.Тезем һәм чит сөйләмле текстларда тыныш билгеләре.

Синтаксис һәм пунктуацияне гомумиләштереп кабатлау. Барлык төр җөмләләргә синтаксик анализ ясау.

4.Стилистика һәм сөйләм культурасы

Функциональ стильләрнең төрләре: сөйләмә һәм язма сөйләм стильләре.Язма сөйләм стильләре: фәнни, рәсми, эпистоляр, публицистик стильләр.Матур әдәбият стиле.Бу стильләрнең лексик-грамматик үзенчәлекләре.Синонимнарның сөйләм оештырудагы роле.Стилистик хаталар.

Сөйләм культурасы.Әдәби сөйләмнең төп билгеләре: дөрес, ачык, сәнгатьле, аһәңле, җыйнак, матур яңгырашлы сөйләм. Татар әдәби теленең байлыгы һәм тәэсирле булуы.Сөйләмдә калькалар куллану.

5.5-9 нчы сыйныфларда үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау.

Фонетика, орфоэпия, графика һәм орфография буенча 5 нче сыйныфта өйрәнгәннәрне кабатлау.Сүзләргә фонетик анализ ясау.

Лексикология буенча 5 нче сыйныфта өйрәнгәннәрне кабатлау.

Сүз төзелеше һәм сүз ясалышы буенча 5 нче сыйныфта өйрәнгәннәрне кабатлау. Сүзләрнең төзелешен һәм ясалышын тикшерү.

Морфология буенча 6-7 нче сыйныфларда өйрәнгәннәрне кабатлау.Сүзләргә морфологик анализ ясау.

Синтаксис һәм пунктуация буенча 8-9 нчы сыйныфларда өйрәнгәннәрне кабатлау. Җөмләләргә синтаксик анализ ясау.

6.Бәйләнешле сөйләм үстерү

1.Туган телне камил белүнең зарурлыгы турында сыйныф алдында чыгыш ясау.

2.Соңгы вакытта булган берәр вакыйга турында фикер алышу, диалогик һәм монологик сөйләм үрнәкләре табу.

3.Яраткан берәр шагыйрь иҗатына кыскача күзәтү ясау.

4.Бирелгән сюжет буенча хикәя төзеп язу.

5.Берәр әхлакый темага анкета уздыру өчен, сораулар төзү.

6.Татар һәм рус телләрендәге җөмлә төзелешен чагыштырып, бер телдән икенче телгә тәрҗемә итү күнегүләре эшләү.

7.9нчы сыйныфта өйрәнелгән кушма җөмлә синтаксисы буенча биремнәр кертелгән диктантлар язу.

8.Төрле эш кәгазьләре(белдерү, гариза, ышаныч кәгазе һ.б.) үрнәкләрен язу.

9.Иптәшеңнең язма эшенә телдән яки язмача бәяләмә бирү.

Гомуми белем мәктәбен тәмамлаучы укучыларның белем, осталык һәм күнекмәләренә төп таләпләр

9 нчы сыйныф ахырына укучылар татар теленнән түбәндәге белем, осталык һәм күнекмәләргә ия булырга тиеш:

Фонетика буенча.

1.Сузык һәм тартык авазларның классификациясен, алардагы үзгәрешләрне белү.Сингармонизм законын, аңкау һәм ирен гармониясе үзенчәлекләрен сөйләмдә дөрес куллану.

2.Татар телендә иҗек калыплары, сүзләрне дөрес басым белән әйтү. Җөмләләрдә логик басымны дөрес билгеләү, тиешле интонация белән сөйләү.

3.Аваз һәм хәрефне аера белү.Алфавитны истә калдыру.

4.Сүзләргә фонетик анализ ясау.

5.Орфографик сүзлекләрдән файдалану.

Лексика һәм фразиология буенча.

1.Татар теленең сүзлек составын килеп чыгуы, кулланылу өлкәсе һәм кулланылу активлыгы буенча бәяли белү.

2.Сүзләрне һәм фразиологизмнарны урынлы куллану, аларның мәгънәләренә аңлатма бирә белү. Синоним, омоним, антоним сүзләрне дәрес куллану.

3.Төрле типтагы сүзлекләрдән файдалана белү.

Сүз төзелеше һәм сүз ясалышы буенча.

1.Сүзләрнең мәгънәле кисәкләренә аңлатма бирә белү. Тамырдаш сүзләр табу.Сүзләрне төзелеше һәм ясалышы буенча тикшерү.

2.Татар телендә сүзләрнең ясалышы ысулларын белү.

Морфология буенча.

1.Сүз төркемнәренең лексик-грамматик мәгънәсе, морфологик һәм синтаксик билгеләре буенча аера һәм аларны таный белү.Морфологик анализ ясау.

2.Өйрәнелгән сүз төркемнәре белән җөмләләр һәм текстлар төзү. Сүз төркемнәренең төрле ысуллар белән ясалышын белү.

Синтаксис буенча.

1.Сүзтезмәләргә, гади һәм кушма җөмләләргә синтаксик анализ ясый белү.

2.Сүзтезмәне җөмләдән аера белү.Сүз төркеме белән җөмлә кисәген дөрес билгеләү.

3.Аерымланган җөмлә кисәкләре, эндәш һәм кереш сүзләр кергән җөмләләр төзү.

4.Туры һәм кыек сөйләмне дөрес куллану, алар кергән җөмләләр төзү.

5.Текстның үзенчәлекле билгеләрен белү.Аның стилен дөрес билгеләү.

Пунктуация буенча.

1.Җөмлә һәм текстта тыныш билгеләре куелырга тиешле урыннарны дөрес табу. Бирелгән җөмлә һәм текстта куелган тыныш билгеләренә аңлатма бирү.

2.Диалог, туры һәм кыек сөйләм янында тыныш билгеләрен куя белү.

Сөйләм эшчәнлеге буенча.

1.Укучыларның, үз тәҗрибәләреннән чыгып, диалогик һәм монологик сөйләм оештыра белүе.

2.Укыган яки тыңлаган текстның эчтәлеген сөйләү, планын төзү.

3.Бирелгән план буенча сочинение язу.

4.Әдәби геройларны сурәтләп бирү.

5.Каралган спектакль буенча хикәя төзү.

6.Программа буенча укылган китапның эчтәлнген сөйләү яки язу, үз фикереңне белдерү.

7.Эш кәгазьләреннән гариза, белдерү, ышаныч кәгазе һ.б. язу.

8.Якын дустыңа яки туганыңа хат язу.

9.Укытучы биргән яки укучы үзе сайлаган китапка аннотация язу.

10.Сочинение элемнтлары булган изложениеләр язу.

11.Стилистик хаталары булган җөмләләре яки текстны төзәтү.

12.Татарчадан русчага яки русчадан татарчага тәрҗемә итү күнегәләре эшләү.

10 нчы сыйныф

1.Тел- аралашу чарасы, иҗтимагый һәм сәяси күренеш

Телнең төп функцияләре.Туган телнең һәрбер халык тормышында һәм кеше шәхес итеп формалаштырудагы роле.

Дөньядагы телләр һәм аларны тәркемләү. Кардәш һәм кардәш булмаган телләр. Төрки телләр группасы. Татарлар яши торган төбәкләр. Башка телләр арасында татар теленең урыны.

Тел һәм сөйләм.Тел берәмлекләрен сөйләмдә үзара бәйләнештә куллану. Татар теленең төп тармаклары: фонетика, лексика, сүз ясалышы, грамматика, орфография һәм пунктуация.

Сөйләм төрләре: телдән һәм язма сөйләм, кара-каршы сөйләшү һәм монолог. Сөйләмнең төп берәмлекләре: сүз, бөмлә, текст.

2.Фонетика.Орфоэпия. Графика. Аваз. Фонема.

Татар телендә сузык һәм тартык авазларның үзгәрешләре.Сүзләргә транскрипция ясау. Басым. Интонация.Әлеге өлкәләрдә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре турында кыскача мәгълүмат.

Сүзләргә фонетик анализ ясау.

3.Язу тарихы

Рун язуы турында төшенчә. Гарәп язуы үрнәкләре.Латин графикасы.Кириллица. Татар орфографиясе принциплары.

4.Лексикология

Лексика һәм лексикология. Сүзнең лексик мәгънәсе. Сүзнең күп мәгънәлелеге.Туры һәм күчерелмә мәгънәле сүзләр. Синоним, омоним, антоним сүзләр.

Этимология турында төшенчә.Искергән сүзлүр, тарихи һәм яңа сүзләр. Алынма сүзләр.Фразиологизмнар.

Лексикография.

Әлеге өлкәләрдә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре турында кыскача мәгълүмат.

5.Татарстанда ике яклы икетеллелек (күптеллелек) мәсьәләсе

Татарстан халыклары телләре турындагы Закон (1992) һәм аны тормышка ашыруга юнәлтелгән Дәүләт программасы (1994).Рус мәктәпләрендә татар һәм рус телләрен укытуның куелышы.

10 нчы сыйныфта үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау.

6.Бәйләнешле сөйләм үстерү

1.Укылган шсшр яки каралган спектакльгә бәяләмә язу.

2.Сыйныф яки мәктәп тормышындагы берәр кызыклы вакыйга турында газетага мәкалә язу.

3.Сыйныфташыңа характеристика язу.

4.Вакытлы матбугатта чыккан берәр мәкалә турында, үз фикереңне белдереп, редакциягә хат язу.

5.Милли сәнгатебезнең әһәмиятле казанышы турында дәрестә чыгыш ясау.

6.Илдә һәм дөньяда бара торган сәяси вакыйгалар турында хәбәрдар булуыңны күрсәтү максатыннан чыгып, сыйныф каршында чыгыш ясау.

7.Иҗади характердагы язма эшләр башкару.

8.Төрле орфографик кагыйдәләргә карата диктантлар язу.

9.төрле эш кәгазьләре язу.

10.Фәнни-популяр стильдәге текстларны тәрҗемә итү.

11 нче сыйныф

1.10 нчы сыйныфта үткәннәрне искә төшерү

2.Грамматика

Грамматика турында төшенчә.Грамматиканың бүлекләре, аларның өйрәнү объ

.екты һәм үзара бәйләнеше турында гомуми мәгълүмат.

Татар теле грамматикасына нигез салган галимнәр, аларның төп хезмәтләре.

3.Сүз төзелеше һәм ясалышы

Тел белеменең әлеге бүлеген өйрәнү мәсьәләсе. Бу өлкәдә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре турында кыскача мәгълүмат.

Алдагы сыйныфларда сүз төзелеше һәм сүз ясалышы буенча үткәннәрне кабатлау һәм тирәнәйтү:

.сүзнең тамыры, нигезе һәм кушымчалар;

.сүз ясалу ысуллары.

Татар һәм рус телләрендәге сүз төзелеше һәм сүз ясалышы үзенчәлекләре. Сүзләрнең төзелешен һәм ясалышын тикшерү.

4.Морфология

Тел белеменең бу бүлеген өйрәнү мәсьәләсе.Әлеге өлкәдә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре.

Алдагы сыйныфларда морфология буенча үткәннәрне кабатлау һәм тирәнәйтү:

.сүзләрне тәркемләү принциплары; татар телендә сүзләрне төркемләү мәсьәләсе һәи сүз төркемнәре:исем, сыйфат, сан, рәвеш. алмашлык,фигыль, аваз ияртемнәре, хәбәрлек

сүзләр;бәйлекләр, теркәгечләр; кисәкчәләр,ымлыклар

Сүзләргә морфологик анализ ясау..

5.Синтаксис

Тел белеменең әлеге бүлеген өйрәнү мәсьәләсе. Бу өлкәдә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре.

Алдагы сыйныфларда синтаксис һәм пунктуация буенча үтелгәннәрне кабатлау һәм тирәнәйтү:

.синтаксик берәмлекләр: сүз, сүзтезмә, җөмлә кисәкләре, җөмлә һәм текст;

.гади җөмлә синтаксисы: тезүле һәм ияртүле бәйләнеш, сүзтезмәләр, җөмләнең баш һәм иярчен кисәкләре, җөмләләрне төркемләү принциплары һәм аларның төрләре, сүз тәртибе;

.кушма җөмлә синтаксисы: кушма җөмләләрнеңформа һәм мәгънә ягыннан төрләре; ике компонентлы һәм катлаулы кушма җөмләләр

.текст синтаксисы: тезем; чит сөйләмле текст.Автор сөйләме һәм чит сөйләм: туры сөйләм, кыек сөйләм, уртак сөйләм үзенчәлекләре.

Татар телендә тыныш билгеләрен кую принциплары һәм үзенчәлекләре.Гади һәм кушма җөмләләргә синтаксик анализ ясау.

6.Стилистика һәм сөйләм культурасы

Стилистиканың башка тел тармаклары белән бәйләнеше.Язма һәм сөйләмә телгә хас үзенчәлекләр.

Стилистика һәм сөйләм культурасы өлкәләрендә эшләгән галимнәр, аларның төп хезмәтләре турында кыскача мәгълүмат.

10-11 нче сыйныфларда үткәннәрне гомумиләштереп кабатлау.

7.Бәйләнешле сөйләм үстерү

1.Фәнни стильдә доклад язарга өйрәнү.

2.Актуаль темага “түгәрәк өстәл янында” сөйләшү үткәрү.

3.Дәрестә язган берәр сочинениегә бергәләп агализ ясау.

4.Укытучылар көне уңаеннан укытучылардан һәм укучылардан интервью алу һәм аны мәктәп стена газетасында бастыру өчен, текст буларак формалаштыру.

5.Конспектлар төзү, тезислар язу.

6.Телләр өйрәнү мәсьәләсенә багышланган матбугат конференциясе уздыру.

7.Татарстанда икетеллелек мәсьәләләренә багышланган иҗади язма эшләр эшләү.

8.Төрле эш кәгазьләре язу.

9.Программада каралган әдәби әсәрләрне өйрәнгәннән соң, аларны анализлап һәм үз фикереңне белдереп, сочинениеләр язу.

10.Иҗтимагый-публицистик стильдәге текстларны тәрҗемә итү.

Гомуми урта (тулы) белем мәктәбен тәмамлаучы укучыларның белем, осталык һәм күнекмәләренә төп таләпләр

11 нче сыйныф ахырына укучылар татар теленнән түбәндәге белем, осталык һәм күнекмәләренә төп таләпләр

1.Тел бүлекләре буенча мәгълүматлылык

Фонетика һәм орфоэпия буенча:

1.Татар телендәге сузык һәм тартык авазларның акустик-артикуляцион үзгәрешләрен белү. Авазларны дөрес әйтү.

2.Сүз басымы белән логик басымны дөрес кую.

3.Сүзләргә фонетик анализ ясау.

4.Сүзләргә трпнскрипция ясау.

5. Аваз һәм хәреф төшенчәләрен аеру.Алфавитны белү.

Лексикология һәм фразеология буенча:

1.Татар теленең сүз байлыгын барлау, аңа характеристика бирү.

2.Сүзләрнең һәм фразиологик әйтелмәләрнең лексик мәгънәләрен аңлату, синоним һәм антонимнар табу.

3.Аңлатмалы, энциклопедик, этимологик,тәрҗемәле сүзлекләр белән эшләү.

Стилистика буенча:

1.Телебездә кулланыла торган стильләрне, аларның үзенчәлекләрен белү.

2.Төрле стильдәге текстларны аера белү.Стиль хаталарын табу һәм төзәтү буенча эшләү.

Сүз төзелеше буенча:

1.Татар теленең ялганмалы табигатен аңлау. Сүзләрнең мәгънәле кисәкләрен билгели белү.Тамыр,нигез һәм кушымчаларга аңлатма бирү.

2.Сүзләрне төзелеше һәм ясалышы буенча тикшерү.

Морфология буенча:

1.Сүзләрне төркемләү,сүз төркемнәренең үзенчәлекләрен билгеләү, аларның лексик-грамматик, морфологик һәм синтаксик билгеләрен аңлау.

2.Өйрәнелгән сүз төркемнәренең морфологик билгеләрен күзаллау. Татар телендә исемләшә торган сүз төркемнәрен барлау.

3.Сүз төркемнәренә морфологик анализ ясау.

4. Аларның төрле ысуллар белән ясалуын белү.

Синтаксис һәм пунктуация буенча:

  1. Өйрәнә торган синтаксик берәмлекләрне аңлау.

  2. Җөмләләрне сүзтезмәләргә таркату. Иярүче һәм ияртүче сүзләрне билгеләү, аларны бәйләүче тел чараларын табу.

  3. Сүзтезмә белән җөмләнең бер-берсеннән аермасын таный белү.

  4. Җөмләнең әйтү максаты буенча төрен, логик басым һәм сүз тәртибен белү.

  5. Гади җөмлә төрләрен билгеләү.

  6. Җөмләнең баш һәм иярчен кисәеләрен табып, аларның кайсы сүз төркемнәре белән белдерелүен күрсәтү.

  7. Гади һәм кушма җөмләләрне аера белү.

  8. Җөмләдә тиңдәш кисәкләрне, кереш һәм эндәш сүзләрне табу.

  9. Җөмләнең аерымланган кисәкләрен билгеләү.

  10. Туры һәм кыек сөйләмнең үзенчәлекләрен аңлату.

  11. Тыныш билгеләрен куюны аңлату.

  12. Җөмлә ахырында, аерымланган кисәкләр янында, тиңдәш кисәкләр, эндәш һәм кереш сүзләр янында тыныш билгеләре кую.

  13. Ия белән хәбәр янында сызык кую очракларын белү.

  14. Тезмә һәм иярченле кушма җөмләләрдә, катлаулы кушма җөмләләрдә тыныш билгеләрен кую.

  15. Диалог һәм туры сөйләм янында тыныш билгеләрен кую.

Сөйләм эшчәнлеге буенча мәгълүматлылык

1.Телдән һәм язма сөйләмдә:

.репродуктив сөйләм: укылган яки тыңланган текстның эчтәлеген сөйләү яки язу;

.продуктив сөйләм: бирелгән тема буенча тиешле әдәби нормаларга җавап бирә торган һәм эзлекле итеп оештырылган сөйләм.

2.Төрле стиьдәге текстларны аңлы, йөгерек, дөрес һәм сәнгатьле итеп уку.

3.Төрле эш кәгазьләрен яза белү.

4.Караган спектаклгьгә, укылган китапка бәяләмә язу.

5.Төрле китапларга аннотация язу.

6.Программа буенча өйрәнелгән әдәби әсәр геройларына телдән яки язмача характеристика бирү.

7.Газета-журналларга мәкаләләр язу.

8.Тезислар, рефератлар, докладлар язу.

Рус телендә сыйләшүче балаларга татар теле укыту программасы

5-11 сыйныфлар

Аңлатма язуы

Мәгариф министрлыгы тарафыннан расланган “Татарстан мәктәпләрендә татар телен дәүләт теле буларак укыту эчтәлегенә таләпләр минимумы”нда әйтелгәнчә, гомуми белем мәктәбендә башлангыч сыйныфларда үзләштерелгән белемнәр һәм сөйләм күнекмәләре киңәйтелә, камилләштерелә, алга таба үстерелә. Шунлыктан рус телендә сөйләшүче балаларга татар теле буенча системалы фәнни белем бирү, аларны ирекле аралашырга өйрәтү, татар дөньясы турында күпкырлы мәгълүмат җиткерү төп максат итеп билгеләнә.

Бу максатка ирешү өчен, түбәндәге бурычларны хәл итү сорала:

  1. Татар сөйләмен тыңлар аңларга күнектерү;

  2. Татар этикеты тәгъбирләрен кертеп, бирелгән ситуация буенча диалогик сөйләм оештырырга өйрәтү;

  3. Программада күрсәтелгән лексик темалар буенча телдән яки язмача монологик сөйләм булдыруга ирешү;

  4. Карап чыгу, танышу, өйрәнү, эзләнү максаты белән уку төрләрен кулланып, төрле жанрдагы текстларны аңлап уку күнекмәләрен үстерү;

  5. Тәкъдим ителгән текстларны яттан өйрәнү;

  6. Фразеологик берәмлекләрнең, мәкальләрнең рус эквивалентын табарга һәм чагыштырырга өйрәтү;

  7. Татар телендәге сөйләмне фонетик, лексик, грамматик яктан дөрес төзергә күнектерү;

  8. Татар халкының фән, мәгариф, сәнгать, мәдәният өлкәсендәге казанышлары , күренекле шәхесләре белән таныштыруны дәвам итү;

  9. Халыкларның үзара аңлашып, тату яшәвенә омтылыш тәрбияләү.

Санап чыккан бурычларны хәл итү нәтиҗәсендә гомуми белем бирү мәктәбендә укучы балалар тел (лингвистик) һәм сөйләм(коммуникатив) компетенциясенә ия булырга, ягъни белемнәрен һәм күнекмәләрне төрле аралашу ситуацияләрендә кулланырга тиешләр.

Татар телен дәүләт теле буларак укыту принциплары , методлары, эчтәлеге “Рус телендә сөйләшүче балаларга башлангыч сыйныфларда татар телен укыту программасы”нда төгәл билгеләнгән. Гомуми урта (тулы) белем мәктәбендә дә укытучы шуларга нигезләнеп эш итәргә, телгә өйрәтүне гамәли эшчәнлеккә юнәлтеп, коммуникатив нигездә оештырырга тиеш.

Гомуми белем мәктәбендә укучыларга татар теленең фонетик, интонацион-просодик, лексик, грмматик катламнары турында төп мәгълүмат бирелә.

Укучыларда фонетик күнекмәләр булдыру өчен түбәндәгеләргә игътибар итү мөһим: татар теленә генә хас булган авазларны ң әйтелеше үзләштерү; татар һәм рус телләрендә уртак булган. Ләкин әйтелешләре белән аерылган авазларны чагыштырып өйрәнү; авазларны сүзләрдә, сүзтезмә, җөмләләрдә, бәйләнешле сөйләмдә дөрес әйтергә ирешү, сөйләмне, синтагмаларга бүлеп, интонацион яктан дөрес оештырырга күнегү. Бу төр күнекмәләр булдыру өстендә эзлнеле зшләү генә телне камил белү – акцентсыз сөйләүгә ирешергә һәм укучыларның сөйләмендәге фонетик хаталарны бетерергә мөмкинлек бирә.

Укучыларның лексик күнекмәләрен үстерү өчен, сүзләрнең әйтелешен, язылышын, мәгънәсен, ясалышын, башка сүзләр белән бәйләнешен, сөйләмдә кулланышын үзләштерү шарт. Моның белән беррәттән, татар һәм рус сүзләренең мәгънә ягыннан аермаларын күрсәтеп бару да (пешерергә – варить, готовить, печь; юарга – стирать, мыть) рус телендә эквиваленты булмаган сүзләрне аңлатып бирү дә сорала. Бу очракта укучыларның сөйләмендәге лексик-семантик хаталарны киметү мөмкинлеге күбәя.

Укучыларның грамматик күнекмәләрен үстерү – төрле сүз төркемнәренең морфологик формалары . ясалышлары белән таныштыру, сүзләрнең җөмләдә үзара бәйләнеш чараларын үзләштерү һәм кагыйдәләрен белү дигән сүз. Татар телен икенче тел буларак укытканда , лексик-грамматик материалны синтаксик нигездә үзләштерү принцибына таянып эш итү кирәк, чөнки сүзләр башка сүзләр белән бәйләнештә булганда гына , җөмлә, гомумән, сөйләм барлыкка килә. Димәк, бу төр күнекмәләр җөмләнең, диалогик, монологик хәбәрләмәнең, бәйләнешле текстның грамматик дөреслеген һәм төгәллеген тәэмин итәргә тиешләр.



Скачать документ

Похожие документы:

  1. 1. Общие сведения об общеобразовательном учреждении

    Документ
    1.8. Лицензия № 291991 серия А от 23 декабря 2008 г. Службой по контролю и надзору в сфере образования Иркутской области, на осуществление образовательной деятельности по образовательным программам: начальное общее образование, основное
  2. Образовательные программы муниципального общеобразовательного учреждения «Средняя общеобразовательная школа №15 с углубленным изучением отдельных предметов» (2)

    Программа
    Изучение данного курса позволит систематизировано повторить школьный курс алгебры и начала анализа, подготовить учащихся к сдаче экзамена по этому предмету.
  3. «Средняя общеобразовательная школа №3 с углубленным изучением отдельных предметов»

    Доклад
    С 01 сентября 2008 года Муниципальное общеобразовательное учреждение «Средняя общеобразовательная школа № 3 с углубленным изучением отдельных предметов» города Бронницы является участником апробации внедрения системы оплаты труда
  4. Публичный доклад о деятельности муниципального образовательного учреждения городского округа Балашиха Московской области «Средняя общеобразовательная школа №23 с углубленным изучением отдельных предметов» за 2010– 2011 учебный год. Структура публичного доклада

    Доклад
    Публичный доклад о деятельности муниципального образовательного учреждения городского округа Балашиха Московской области «Средняя общеобразовательная школа №23 с углубленным изучением отдельных предметов» за 2010– 2011 учебный год.
  5. Доклад о деятельности моу "Средняя общеобразовательная школа №25 с углубленным изучением отдельных предметов"

    Доклад
    Наша Школа дважды победитель в конкурсе образовательных учреждений, внедряющих инновационные образовательные программы в рамках приоритетного национального проекта «Образование» (2006, 2008 гг.

Другие похожие документы..