Поиск

Полнотекстовый поиск:
Где искать:
везде
только в названии
только в тексте
Выводить:
описание
слова в тексте
только заголовок

Рекомендуем ознакомиться

'Документ'
Собеседование определяет уровень подготовки абитуриентов, их кругозор и эрудицию, умение научно – обоснованно и творчески решать задачи исследователь...полностью>>
'Лекция'
Возрастная психология - отрасль психологической науки, которая изучает за­кономерности психики человека на различных возрастных стадиях её развития, ...полностью>>
'Литература'
К середине XVIII века стало ясно, что меркантилистская политика не работает. К этому времени уже окреп промышленный и финансовый капитал, но еще 80% ...полностью>>
'Урок'
-Сегодня на уроке мы познакомимся с творчеством таких великих кубанских композиторов как Григорий Фёдорович Пономаренко и Виктор Гаврилович Захарченк...полностью>>

Фальклорам многіх іншых еўрапейскіх народаў, у якіх амаль зніклі формы яго аўтэнтычнага бытавання яшчэ ў мінулыя эпохі, адраджаліся ж пераважна ў перапрацоўках

Главная > Документ
Сохрани ссылку в одной из сетей:

ПАЗААБРАДАВАЯ ПАЭЗІЯ

Лірыка кахання

  1. Выбраць правільны адказ

Сучасная фалькларыстыка мае ў сваім распараджэнні запісы народных песень, зробленыя на працягу апошніх

    1. 100 гадоў

    2. 150 гадоў

    3. 150-200 гадоў

    4. 200 гадоў

    5. 100-200 гадоў

    6. 200-250 гадоў

  1. Вызначыць правільнае азначэнне

а) Народная лірычная песня – гэта музыкальны твор мастацтва, у

якім усе сродкі выразнасці разлічаны на слыхавое ўспрыманне.

б) Народная лірычная песня – гэта славесна-музыкальны твор

мастацтва, у якім усе сродкі выразнасці разлічаны на слыхавое і

зрокавае ўспрыманне.

в) Народная лірычная песня – гэта славесна-музыкальны твор

мастацтва, у якім усе сродкі выразнасці разлічаны на слыхавое

ўспрыманне.

  1. Дадаць

    1. У айчыннай фалькларыстыцы па характару напеваў і

стылістычна-рытмічных прыкметах народныя лірычныя песні

падзелены на два асноўныя меладычна-рытмічныя тыпы:

________________ і ______________ . Найбольш пашыранымі і

любімымі песнямі ў народзе з’яўляюцца песні ________________

тыпу.

    1. У любоўных песнях выдзяляюцца дзве асноўныя жанравыя

асаблівасці. Першая: лірычныя песні, асабліва песні пра каханне

-- гэта пераважна мастацкая творчасць _________________ . Другая асаблівасць лірычнай песні – гэта надзвычай вялікая і шматпланавая роля мастацкага адлюстравання ________________ у песнях пра каханне.

  1. Вызначыць адпаведнасць

Кнігі

Аўтары

А. “Анталогія беларускай народнай песні”

1) Р. Шырма

Б. “Беларускія народныя песні: У 4 т.”

2) Г. Цітовіч

В. “Беларускія народныя песні і танцы”

3) М. Чуркін

Г. “Песні сямі вёсак”

4) І. Насовіч

Д. “Белорусские песни”

5) Э. Ледаховіч

Е. “Беларускія народныя песні Гродзеншчыны”

6) Н. Гілевіч

Ж. “Гомельскія народныя песні (беларускія і маларускія)”

7) М. Красеў

З. “Белорусские народные песни для голоса (хора) с фортепиано”

8) З. Радчанка

І. “Беларускі фальклор у сучасных запісах. Традыцыйныя жанры.”

9) В. Захарава

К. “Белорусская народная песня”

10) Л. Мухарынская

  1. Растлумачыць сэнс сімвалаў песень пра каханне

    1. Рака –

    2. Весці на раку паіць каня –

    3. Зіма замяла пуці-дарожкі –

    4. Сцяліць пуховую пасцель –

    5. Зялёны лужок –

    6. Сад дзяўчыны –

    7. Вішанька ў садзе –

    8. Ялушачка --

    9. Распусціць дзявочую касу –

10) Сшыць кашулю міламу –

11) Засохшая ў садзе рута –

12) Ламаць вішаньку –

  1. Вызначыць адпаведнасць

Любоўныя песні

А. Працяжныя любоўныя песні

1) Ой, рэчанька, рэчанька ( __ )1

2) Ах, ты зімачка-зіма (-__ )

3) А пад гаем, гаем ( __ )

4) А ў садзе рэчанька ( __ )

5) Пакаціўся туман, туман па даліне ( __ )

Б. Частыя любоўныя песні

6) Хаджу, хаджу па балоту ( __ )

7) Кукавала зязюленька ( __ )

8) А за ліхімі за марозамі ( __ )

9) Ой, белая бярозанька ( __ )

10) Там і рэчка, там і мост ( __ )

11) А дзе тая крынічанька ( __ )

А ______________________ , Б ______________________

  1. Дадаць

    1. Пануючым сродкам мастацкай выразнасці любоўнай песні з’яўляецца мастацкае __________________ , вобразы -- ________________ , разнастайная сістэма ___________________ . Выключную мастацкую ролю ў песенным вершаскладанні адыгрывае _________________ роднай мовы. Багаты гукапіс песні ствараюць ________________ , ____________ , ________________ і _________________ .

    2. На традыцыйнай любоўнай сімволіцы грунтуецца ўлюбёны прыём народнай песнятворчасці __________________________ .

    3. Расказаць пра сваё любоўнае пачуцце весела, з жартам, уступіць з тым (тою), хто вельмі падабаецца, у дыялог-пікіраванне з мэтай паспаборнічаць у кемлівасці, дасціпнасці і жартаўлівасці дапамагаюць ____________________ любоўныя песні.

Сямейная лірыка

Прааналізаваць творы сямейнай лірыкі па прапануемых схемах

  1. У полі, у полі каліна стаіць,

Ужо ж тую каліну вада падмыла.

Мяне ў гэтую пору мамка радзіла,

Зусім маладзенькую замуж аддала,

Далёка-далёка – за сіняе мора.

Жыла я гадочак, жыла і другі,

На трэці гадочак засмуцілася,

Мне к мамачцы ў госці захацелася,

Дай, Божа, мне пер’я, пер’я-цяцер’я,

Зязюліны крыллі, саколі вочы,

Палячу к мамачцы, хоць апоўначы.

Ляцела барамі – бары тапіла,

Бары тапіла слёзкамі сваімі,

Ляцела лугамі – лугі сушыла,

Лугі сушыла мыслямі сваімі.

Прыляцела к мамачцы ў садочак,

А ўжо мая мамачка па садзе ходзіць,

Па садзе ходзіць, нявестачак будзіць:

-- Уставайце, нявестачкі, уставайце, нябогі:

Што ў нашым садочку за пташачка пяе?

Калі зязюлька – ляці ў шчыры бор,

Калі дачушка – заедзь ка мне ў двор.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.196-197)

а) Які пашыраны фальклорна-песенны матыў гучыць у дадзенай песні?

б) Выдзяліць зачын песні.

в) Які мастацкі прыём выкарыстоўваецца для раскрыцця лёсу жанчыны?

г) Які ўлюбёны мастацкі прыём народнай песнятворчасці дапамагае зразумець, якое цяжкае для маладой замужніцы расстанне з родным домам?

д) Які тыповы вобраз-сімвал жанчыны, якую апанавалі смутак і журба, выкарыстоўваецца ў песні?

е) Якой якасцю, згодна з народнай традыцыйнай песеннай сімволікай, валодае сокал, акрамя вострага зроку?

2. Як пайду я ў луг зялёненькі,

Наламаю хмелю зялёнага,

Навару піва, піва п’янага,

Зазаву радню – сваю й мужаву.

Па сяструлечку шлю зязюлечку,

А па цётацку – перапёлачку,

А па братачку – салавеечку,

А па татачку шлю калясачку,

А па мамачку я й сама схаджу,

Па мужаву радню я й мужа пашлю.

Мужава радня – яна гордая,

А свая радня дый харошая.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.236)

а) Мажорны ці мінорны настрой песні?

б) Якім мастацкім паэтычным прыёмам будуецца кампазіцыя твора?

в) Які прыём выкарыстоўваецца пры стварэнні вобразаў жывой прыроды?

г) Вызначыць у тэксце песні выразныя сталыя інверсіраваныя эпітэты.

д) Якія моўныя сродкі дапамагаюць падкрэсліць любасць і замілаванасць лірычнай гераіні да радні?

3. За лес сонца заходзіла,

Сястра брата праводзіла.

Праводзячы, пастаяла,

Пастаяўшы, папытала:

-- Калі, братка, у госці прыедзеш?

-- Тады, сястра, у госці прыду,

Як у садзе вярба разаўецца,

Сястра мая разжывецца.

Сястра к вербе сцежку ўбіла,

Вярбу слязой палівала,

Брата ў госці дажыдала.

Вярба ў садзе не развілася,

Сястра брата не даждалася.

-- А дзеткі мае дробныя,

Запражыце мне коніка –

Паеду брата адведаю.

Сястра к двару пад’язджае,

Братка ў акно пазірае:

-- Прымай, жана хлеб-солль са стала,

Едзе сястра бяздольная,

Бяздольная, галодная.

Сястра гэта ўсё пачула,

Назад каня павярнула:

-- Не пужайся, мой братка,

Я ўчора ў наймах была,

Хлеб-солі зарабіла,

Сваіх дзетак накарміла,

Сама села паабедала,

Прыехала братку адведала.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.16-17)

а) Якой народнай мудрасці адпавядае сюжэт дадзенай песні?

б) Які мастацкі прыём выкарыстаны ў зачыне?

в) Які народнапесенны мастацкі стылёвы прыём узмацняе сугучнасць другога і трэцяга радкоў песні?

г) Што дапамагае перадаць вельмі моцныя намаганні сястры дзеля змены свайго становішча?

д) Якая моўная форма дапамагае развіццю сюжэта?

4. Сядзіць братка за столікам,

П’е віно, мядочак,

Кліча сястру, кліча родну

Піць-есці, гуляці:

-- Хадзі, хадзі, сяструшачка,

Мядку папіваці.

-- Пі, брацечка, пі, родненькі, --

Гэта ж твая доля,

А я буду гараваці –

Гэта ж маё гора.

Адна мамка нас радзіла,

Адна гадавала,

Няроўную нам, брацечка,

Долечку давала.

Табе дала, мой брацечка,

Піці-есці, гуляці,

А мне дала, мой брацечка,

Гора гараваці.

Табе дала, мой брацечка,

Долю медавую,

А мне дала, мой брацечка,

Долю слезавую.

Табе дала, мой брацечка,

Навек мядок піці,

А мне дала, мой брацечка,

Навек слёзы ліці.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.19-20)

а) Якая рыса нацыянальнага характару беларусаў адлюстроўваецца ў гэтай песні?

б) Знайсці ў тэксце метафарычныя эпітэты.

в) Якая рыфма ўжываецца ў апошніх васьмі радках песні?

5. Вылецела ластаўка з-пад яснай зары,

Прыехала сястра к брату з чужой стараны.

А прыйшла ў хатачку, прывіталася,

А пра дробных дзетачак папыталася.

-- А мой жа брацюлечка, выпражы каня,

-- А мая сяструлечка, не буду выпрагаць:

Я не маю стаінькі коніка стаўляць,

Няма ў мяне хлеба-солі цябе частаваць.

А едзіць сястрыца па сонцы дамоў.

Едзе яна, едзе, паспяшаецца,

Гарачымі слёзкамі абліваецца.

А сядзіць міленькі ды ля ваконца.

-- А чаго ж ты, мілачка, не бавілася?

-- Я ж цябе, міленькі, пабаялася,

Па сонейку дамоў паспяшалася.

-- Чаго ў цябе, мілачка, куртка мокра?

-- Я ў браціткі мёд піла – аблівалася.

-- Чаго ў цябе, мілачка, хустачка мокра?

-- Я ў браціткі мёд піла – выціралася.

-- Чаго ў цябе, мілачка, спаднічка мокра?

-- Па расіцы ехала – абрасілася,

Я ў свайго браціткі нагасцілася.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.19-20)

а) Які прыём выкарыстоўваецца ў зачыне?

б) Што дапамагае перадаць гора лірычнай гераіні, яе перажыванні за

горкае жыццё брата?

в) Знайсці сталыя эпітэты ў песні.

г) Чым дасягаецца эўфанічнасць песеннага верша?

6. Я й пад дубам, дубам ячмень малачу,

Павышай дубочка саломка ляціць,

А ніжэй карэння мякінка падзець.

З-пад таго карэння ручаёк бяжыць,

Па тым ручаёчку чаўночак плывець,

А ў тым чаўночку – удалы маладзец,

А чэшыць ён кудры, кудры русыя,

Кідаець ён кудры на быстру раку.

-- Плывіце вы, кудры, к таму беражку,

Дзе мая мілая вадзіцу бярэць.

Спытайцеся ў яе, ці тужыць па мне,

Калі яна тужыць – няхай учарпнець,

А калі не тужыць – няхай размахнець.

-- Няхай па ім тужыць агонь ды вада,

Чым я буду тужыць па ім, малада:

А цясаў ён цёскі з маіх белых плеч,

А віў ён вяроўкі з маіх русых кос,

Пушчаў ручаёчкі з маіх дробных слёз,

Качаў ён каменні па маіх грудзях.

-- Міла мая, напраўда твая:

Цясаў я цёскі з белай бярозкі,

А віў я вяроўкі з тонкай пянёчкі,

Пушчаў ручаёчкі з крыніцы ў раку,

Качаў я каменні з нівы на мяжу.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.196)

а) Дзеля чаго ў зачыне ідзе апісанне неверагоднага?

б) Які мастацкі прыём бачны ў першых трох радках песні?

в) Дадаць: Аўтар песні выкарыстаў паэтычны прыём увасаблення прадмета -- _____________________________ .

г) Дадаць: “Зачарпнуць з ракі вядро поўнае вады” – гэта ў народнай лірыцы сімвал ________________________ .

д) Знайсці антытэзу ў тэксце.

е) Вызначыць у тэксце песні свежыя нечаканыя метафары.

ж) Знайсці сталыя эпітэты.

з) Што стварае сугалоссе вершаваных радкоў?

7. Ці я ў лузе не каліна была?

Ці я ў полі не чырвона была?

Узялі мяне паламалі

Ды ў пучочак павязалі –

Така й доля мая.

Ці я ў лузе не травіца была?

Ці я ў лузе не зялёна была?

Узялі мяне пакасілі

І на сена пасушылі –

Така й доля мая.

Ці я ў полі не ячніца была?

Ці я ў полі не ядрона была?

Узялі мяне пажалі

І ў снапочкі павязалі –

Така й доля мая.

Ці я ў мамкі не дачушка была?

Ці я ў мамкі не дачушка была?

Узялі замуж аддалі,

Свет навек мне завязалі –

Така й доля мая.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.177-178)

а) На якім прыёме пабудаваны амаль увесь тэкст?

б) Дадаць: “Чырвоная каліна ў лузе (ці ў полі)” – традыцыйны сімвал

______________________________________________________ .

в) Дадаць: Вытокам народнай паэтычнай эстэтыкі ў лірыцы заўсёды

была і ёсць ______________________________________________ .

г) Што дапамагае стварэнню эмацыянальнага настрою песні?

8. – Знаю, знаю, мой міленькі, знаю,

Што ты мяне пакінуці мусіш.

Рана-позна да стаенькі ходзіш,

Шчыра-верна з конікам гаворыш,

Да па сем раз каню аброк даеш,

А па трэйчы да Дунаю водзіш.

-- Да не едзь, мой міленькі, не едзь –

Перасцялю дарожку хварастом.

-- Ой, есць у мяне конік вараненькі –

Пераскочыць твой гай зеляненькі.

-- Да не едзь, мой міленькі, не едзь ,–

Ой, хто табе вячэру згатуе?

-- Ой, у гаю зязюлька кукуе –

Да яна мне вячэру згатуе.

-- Ой, не едзь, мой міленькі, не едзь –

Хто табе пасцельку пасцеле?

-- Ой, у полі трава пуховая –

Да там жа мне пасцель гатовая.

-- Ой, не едзь, мой міленькі, не едзь –

Да хто тваю галоўку аплача?

-- У цёмным лесе чорны воран грача –

Да ён маю галоўку аплача.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.209)

а) На чым будуецца сюжэт песні?

б) Якія рысы характару жонкі і мужа раскрываюцца ў песні?

Яна -- ___________ , _______________ , ____________ , ён -- _____________, ____________________ .

в) Што ў гэтым тэксце стварае асаблівы, прачулены і сардэчны тон,

якім вызначаецца лірычная песня?

г) Вызначыць у песні мастацкія вобразы, узятыя з прыроды, якія не

толькі развіваюць сюжэтную канву, але, у першую чаргу, ствараюць

карціну-фон да перажыванняў лірычнай гераіні?

9. Як пад гаем, гаем

Траўка зелянеіць.

За харошым мужам

Жонка маладзеіць.

Яна сваю долю

Штодзень выхваляіць:

“Луччы ж маёй долі

На ўсім свеце нету:

Я ўпіла, уела,

Добра ўхадзіла,

Усе свае леці

У песнях правадзіла”.

Як пад гаем, гаем

Траўка пасыхаіць.

За няўдалым мужам

Жонка пагібаіць.

Яна сваю долю

Штодзень праклінаіць:

“Хужы маёй долі

На ўсім свеце нету:

Ні ўпіла, ні уела,

Добра ні ўхадзіла,

Усе свае леці

У слязах правадзіла”.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.250)

а) Дадаць: Кампазіцыя верша будуецца па прынцыпу ______________ .

Песенны верш складаецца з __________________ ,

________________ будовы, але па сэнсу яны ___________________ .

б) На якім прыёме будуецца зачын?

в) Вызначыць мастацкую ідэю твора.

10. У нядзельку параненьку

Стучыць-гручыць па масточку,

Стучыць-гручыць па залезным.

А хто ж бы там пастукаўся?

А хто ж бы там пагрукаўся?

Туды ішла сіротачка,

Туды ішла маленькая.

Сустрэў яе сам Госпад-Бог.

-- Куды бяжыш, сіротачка,

Куды бяжыш, маленькая?

-- Іду-бягу пагуляці,

Сваю мамачку паслухаці.

-- Бяжы, дзіця, у чыста поле,

У чыстым полі гаёк стаіць,

У тым гайку магілачка,

А ў магілачцы твая мамка.

Прыдзі к ёй паціхусеньку,

Гукні яе памалюсеньку:

-- А ўстань, устань, мая мамачка,

А ўстань, устань, мая родная,

Абуй жа мне босу ножачку,

Памый жа мне бела лічыка

І спляці мне русу косачку,

Дай жа мне белу кашулю.

-- Адступ, адступ, мае дзіцятка,

Адступ, адступ, маё мілае.

Ё ў цябе ў доме ліха мачыха:

Няхай табе ножку абуе,

Няхай табе лічка мые,

Няхай табе коску пляце,

Няхай табе кашулю дае.

-- Устань, устань, мая мамачка,

Устань, устань, мая родная,

Ліха мачыха – непрыятніца:

Ножку буе – па ножцы б’е,

Лічка мые – па лічку б’е,

Коскі пляце – валасочкі рве,

Кашулю дае – праклінае:

“Бадай, дзіця, не знасіла,

Каб другую не прасіла”.

(Н. Гілевіч Лірычныя песні. Беларускі фальклор

у сучасных запісах. Мн., 1976. – С.27- 28)

а) Якой народнай прымаўцы адпавядае гэтая песня?

б) Якая кампазіцыя галоўнай часткі песні?

в) Які казачны фальклорны матыў чуецца ў тэксце песні?

г) Што з’яўляецца эмацыянальнай кульмінацыяй твора?

д) Знайсці ў тэксце песні выкарыстанне ўлюбёнага народнай лірыкай стылёвага прыёму адасаблення ад азначаемага слова (назоўніка)?

е) Знайсці сінтаксічны прыём бяззлучнікавага спалучэння простых сказаў у складаназалежным сказе?

ж) Знайсці ў тэксце песні зрашчэнні семантычна блізкіх слоў (дзеясловаў, назоўнікаў), якія ўзбагачаюць лексіку вершаванага тэксту, даюць высокі эстэтычны вынік.

з) Вызначыць сталыя эпітэты.

і) За кошт чаго дасягаецца сугалоссе радкоў, агульная эўфанічнасць твора?



Скачать документ

Похожие документы:

  1. Тарскі курс лекцый “славянская міфалогія” Электронная версія

    Документ
    “Славянская міфалогія” – аўтарскі курс лекцый, які ўяўляе сабою поўнае выкладанне дысцыпліны згодна праграмы “Славянская міфалогія” (Мінск: РІВШ, 2005 – 37 с.
  2. Тэкст, набраны дробным шрыфтам, да вывучэння не абавязковы Усяго 72 пытанні

    Документ
    9. Духоўнае жыццё усходніх славян у эпоху ранняга сярэдневечча. Прыняцце хрысціянства і распаўсюджванне пісьменнасці. Дойлідства і мастацтва. Старажытнаруская народнасць.
  3. Раздзел I.  Старажытнае грамадства на тэрыторыі беларусі. Фарміраванне этнічных супольнасцей

    Документ
    РАЗДЗЕЛ I.  СТАРАЖЫТНАЕ ГРАМАДСТВА НА ТЭРЫТОРЫІ БЕЛАРУСІ. ФАРМІРАВАННЕ ЭТНІЧНЫХ СУПОЛЬНАСЦЕЙ. СТАНАЎЛЕННЕ І РАЗВІЦЦЁ ФЕАДАЛЬНЫХ АДНОСІН(ад старажытных часоў – да другой паловы ХІІІ ст.
  4. Кароткі нарыс гісторыі культуры Беларусі

    Документ
    Дапаможнік прысвечаны гісторыі культуры Беларусі, яе асноўным гістарычным этапам. Выданне мае сваёй мэтай дапамагчы студэнтам засвоіць нацыянальна-культурную спадчыну беларускага народа, яе здабыткі і праблемы.
  5. Курс лекцый удк 398 (476) (042. 4) Рэкамендавана да друку вучоным саветам Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі І фальклору імя К. Крапівы

    Документ
    Дэфініцыя тэрміна "фальклор" (англійскае слова {folklore - народная мудрасць) у славянскай фалькларыстыцы атаясамліваецца з тэрмінам "вусна-паэтычная народная творчасць".

Другие похожие документы..