Поиск

Полнотекстовый поиск:
Где искать:
везде
только в названии
только в тексте
Выводить:
описание
слова в тексте
только заголовок

Рекомендуем ознакомиться

'Реферат'
В настоящее время хозяйственная деятельность человека все чаще становится основным источником загрязнения биосферы. В природную среду во все больших к...полностью>>
'Документ'
Святитель Феофан Затворник занимает особое место не только среди многих выдающихся учёных богословов и иерархов Русской Православной церкви XIX века, ...полностью>>
'Контрольная работа'
За период обучения студенты должны выполнить контрольную работу. Развернутый вариант ответа на поставленный вопрос. Выбор вариантов контрольной работы...полностью>>
'Документ'
Прочитав "посильные соображения" А.И. Солженицына "Как нам обустроить Россию", я не очень удивился. Уже предвзятый и полный перед...полностью>>

Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетті

Главная > Документ
Сохрани ссылку в одной из сетей:

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетті

Халықаралық қатынастар факультеті

Евразийский национальный университет им. Л.Н.Гумилева

Факультет международных отношений

L.N.Gumilyov Eurasian National University

Fakulty of International Relations

ЕУРАЗИЯЛЫҚ АЙМАҚТА ТҰРАҚТЫЛЫҚ ПЕН ҚАУІПСІЗДІКТІ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ТҰРҒЫСЫНДА ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕҚЫҰ-НА ТӨРАҒАЛЫҚ ЕТУІ

Ғылыми мақалалардың жинақтығы

ПРЕДСЕДАТЕЛЬСТВО КАЗАХСТАНА В ОБСЕ В КОНТЕКСТЕ ОБЕСПЕЧЕНИЯ СТАБИЛЬНОСТИ И БЕЗОПАСНОСТИ В ЕВРАЗИЙСКОМ РЕГИОНЕ

Сборник научных статей

международной научной конференции

CHAIRMANSHIP OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN IN ORGANIZATION FOR SECURITY AND COOPERATION IN EUROPE IN THE CONTEXT OF MAINTENANCE OF STABILITY AND SECURITY IN THE EURASIAN REGION

The science articles collection

Астана, 2010

Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетті

Халықаралық қатынастар факультеті

Евразийский национальный университет им. Л.Н.Гумилева

Факультет международных отношений

L.N.Gumilyov Eurasian National University

Fakulty of International Relations

ЕУРАЗИЯЛЫҚ АЙМАҚТА ТҰРАҚТЫЛЫҚ ПЕН ҚАУІПСІЗДІКТІ ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ТҰРҒЫСЫНДА ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕҚЫҰ-НА ТӨРАҒАЛЫҚ ЕТУІ

Ғылыми мақалалардың жинақтығы

ПРЕДСЕДАТЕЛЬСТВО КАЗАХСТАНА В ОБСЕ В КОНТЕКСТЕ ОБЕСПЕЧЕНИЯ СТАБИЛЬНОСТИ И БЕЗОПАСНОСТИ В ЕВРАЗИЙСКОМ РЕГИОНЕ

Сборник научных статей

международной научной конференции

CHAIRMANSHIP OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN IN ORGANIZATION FOR SECURITY AND COOPERATION IN EUROPE IN THE CONTEXT OF MAINTENANCE OF STABILITY AND SECURITY IN THE EURASIAN REGION

The science articles collection

Астана, 2010

УДК 334(075.8)

ББК 65.290 я73

П 13

Рецензенты: доктор политических наук, профессор, депутат Мажилиса

Парламента Республики Казахстан Бурханов К.Н.

Составитель: к.п.н., доц. Онучко М.Ю.

Редакционная коллегия: Ахметжанова Л.К., Онучко М.Ю.,

Нечаева Е.Л., Есенгалиева А.М.

Председательство Казахстана в ОБСЕ в контексте обеспечения стабильности и безопасности в Евразийском регионе. - Астана: Культигин , 2010. - 350 с.

ISBN 9965-642-47-8

В соответствии с решением мадридской конференции ОБСЕ в 2010 году Республика Казахстан заняла пост Председателя этой авторитетной Организации по обеспечению мира и стабильности. Перед страной стоит нелегкая задача оправдания доверия мирового сообщества в плане выполнения обязательств функционального характера для обеспечения адекватной целям ОБСЕ и эффективной деятельности Организации во всех направлениях. От деятельности Казахстана в качестве председателя зависит в будущем важность и динамика евразийского фактора в политике ОБСЕ.

Задачи, проблемы и перспективы председательства Казахстана ОБСЕ находятся в постоянном поле зрения научных кругов страны. Данный сборник включает научные статьи ученых, аспирантов, магистрантов из ведущих вузов Казахстана, из дальнего и ближнего зарубежья, казахстанских политиков и специалистов, которые были представленны на международной научной конференции «Председательство Казахстана в ОБСЕ в контексте обеспечения стабильности и безопасности в Евразийском регионе», организованной ФМО ЕНУ им.Л.Н.Гумилева 28 апреля 2010 года. В ходе работы конференции были обсуждены задачи, стоящие перед РК в качестве Председателя ОБСЕ в контексте усиления многофакторности региональной системы безопасности в Центральной Азии, различные аспекты взаимодействия и сотрудничества в рамках ОБСЕ, над усилением которых работает Казахстан в качестве Действующего Председателя этой Организации, а также эволюции внешнеполитической доктрины РК в концептуальном и функциональном аспектах.

ББК 65.290 я73

ISBN 9965-642-47-8

Материалы публикуются в авторской редакции, информация, содержащаяся в данном издании, не обязательно отражает официальную политику или позицию редакционной коллегии.

ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ДӘСТҮРЛІ ИСЛАМ ДІНІНІҢ РӨЛІ

АБДРАМАНОВ Жасұлан

ҚР Білім және ғылым

министрлігі Ғылым комитеті

Мемлекет тарихы институты

мемлекет теориясы мен тарихын

зерттеу бөлімінің ғылыми

қызметкері, Астана қаласы

Заулаған уақыт зымыранына кесірлігін тигізетін қырсықтың бірі – теріс үгіт, солақай саясат. Ол елдікті мақсат еткен адал ниетке кері жүруімен кедергі келтіріп, алға басқан қадамды артқа тартып, ұлттың бойға сіңген санасын сарсытып, ұстанған бағытынан адастырады. Сондықтан да теріс саясаттың шарпыған жалыны қармаған тұсын отқа орайды. Соңына күйіктің мол қасіретін қалдырады. Одан жан жарасын да, тән жарасын да сауықтыру оңайға түспейді. Теріс үгіттің, арам пиғылдың құйтырқы қылығын анықтау үшін де ұзақ уақыт жұмсайтын мықты сарапшы керек. Өйткені оның жымысқы пейілмен досың боп күлімсіреп келіп, қолтығыңнан демегенсіп, бүйіріңе дұшпандықпен қанжар қадайтынын ақ көңіл қазақ ағармай да қалады.

Өткен ғасырдың басында кедейдің жанашырымын деп ағайынды бір-біріне айдап салған коммунистік сайқал саясаттың әлі күнге жетегінде жүргендер «қағынан жерініп», өңін айналдырған құйтырқыны «рушылдық», «жершілдік», «ұлтшылдық», «жаңа қазақ», одан қалды діни секталар мен миссионерлердің сойылын соғып, «жат дін өкілі» болып жік-жікке бөліне бастады. Мұның астарында белгілі мақсатты көксеген саясат жатпағанына кепілдік беретін жан болды ма? Болғандар күні қараң болған. Бұл – дәлелдеуді қажетсінбейтін аксема. Ендеше неге ойланбаймыз? Өйткені ол әлі де әлдекімдерге пайдалы. Қалталылардан қаймығамыз. Олардың сонау заманнан еңсемізді тұртып басып тастаған үрейі әлі қыр соңымыздан қалмай келеді. Бұл – ұлттық сана берік орныққанға дейін қалмайтын қасіреттің бірі. Демек, саясаттың жан-дүниемізге кеулеп еніп, қалай орын алатындығын анықтап, оның қатерлі белгісін дер кезінде түп тамырымен жоймайынша, іс бітті деуге ертерек.

Сонау бір кезде ру-руды өза ара қырқыстырмақ болып, болыстыққа таластырып, патша жандайшаптарына, одан қалды Мәсеуден бері құлаған өкілдік жүйеге еріксіз бас ұрған қарапайым жандар шын мен діңнің ара-жігін ажырата алмайтын халге жетті. Амалсыз бас шұлғыды. Патшалы Ресей империясы өз қол астына енген көп тілді бұратана халықтардың ғасырлар бойы тұтынып келе жатқан жазуы мен діни нанымын істен шығарып, орыстандыру саясатын жүргізгені баршамызға аян.

«1916 жылы жергілікті тұрғындарды ана тілінен айырып, шоқындыру және олардың жерін тартып алып, ашықтан-ашық орыс шаруаларына үлестіруге қарсы Қарқара көтерілісінің оянуы, көтерілісшілерді патша әскерлерінің хорунжийі Фон-Бергтің 10 жасқа дейінгі ұл балаларды қатар-қатар тізіп қойып қылышпен шапқандарын, бірнеше қазақ ауылдарын кей жерде тұрғындарымен қоса тірідей өртеп жібергендерін, қыз-келіншектерді жаппай зорлағандарын, екінші рет қайта көтерілмесін деген ниетпен жан шошытарлық үрей туғызу мақсатында кемпір-шалдарды, бесіктен белі шықпаған сәбилерді өлтіріп, көше-көшедегі ағаштарға салаңдатып асып кеткендерін, осындай жолмен 5373 үй өртелгенін, 53000 түтін қаңырап бос қалағанын, 1100 адам қолға түскенін, 300000-нан астам адам Қытайға қарай үдере көшкенін, оның көпшілігі жолда аязда үсіп өлгенін өзінің 26 парақ қолжазбасында мақтанышпен баяндауы» [1, 48-б.] – Қасірет емей не? Мұны жат дінге жанын беретін, құлдық ұратын ақпақұлақтарға қалай түсіндірейік?

Кешегі Кеңес дәуірінде де, діннің тәрбиелік мәнін түсінбей, «апиын сананы улайды, ескіліктің іріп-шіріген қалдығы» деп халыққа коммунистік тұрғыдан үгіт-насихат жүргізілді. «Халықты уыстан шығармай ұстаудың кілті қара күште емес, олардың санасын жаулау арқылы рухани құлдықта ұстау үшін олардың азаматтық сезімі мен ұлттық санасының оянуына жол бермейтін сенімді кедергі қоюды көздеуінде жатыр» [2]. Демек, біз ғана емес, білікті ғалымдар тұжырымы да осындай.

Жазушы-ғалым Қойшығара Салғарин «Егемен Қазақстан» газетінде жариялаған «Елдік негізі» деген мақаласында бұл мәселеге қатысты ойларын тамаша жеткізді. «Ұлттық сана дегеніміз – сол ұлтты құрайтын халықтың әр адамының жеке тұрмыс-тіршілігінің сыртында өз ұлтының мүддесін, халқының тағдырын, ұрпағының болашағын ойлау қабілетінің ұлттық деңгейге көтеріліп, жалпы қоғамға тән ортақ сипатқа ие болған ұжымдық түрі, яғни ұжымдық сана [3].

Сырттан келген миссионерлер – көбінесе батыстық христиан бағытындағы ағымдар. Олар өздерін көбіне «Қыдыр» сияқты жарылқағыш, әркімге қол ұшын бергіш, қамқоршы кейпінде көрсетіп, қоғамнан жақтастар жинайды. Миссионерлердің мақсаты айқын, қадамы нық, істері барлығымызға мәлім. Бірақ миссионерлер ішкі ниетінің қандай және кімге қызмет ететіндігін көрсетпейді. Әйткенмен де олардың қам-қарекеттерінен оны да анықтауға болады.

Миссионерлер – біздің ішімізге еніп жатқан жұқпалы індет. Сырттан енген індетке қарсы иммунитет күшті болмаса, адам оған қарсы тұра алмайды. Сырттан енген осындай індетке қарсы бірден бір шебі – дәстүрлі ислам діні. Сол себепті де миссионерлер ең бірінші ислам дінін ақсатуды көздеп жүр. Миссионерлер ислам дініне, мәдениетіне, білімі мен танымына қатысты жалған идеялар ойлап тауып, қарапайым жұртшылыққа жеккөрінішті етіп көрсетеді. Сонымен қатар ислам дінін қазақтардың қабілеті мен санасын сал қылатын механизм ретінде көрсетуді ұмытпайды. Мұсылман елдеріндегі келеңсіз артта қалушылықтарды ислам дініне негіздейді. Сөйтіп бізді ең басты құндылығымыз – мемлекетіміздің негізгі рухани бірлігін ұстап тұрушы дәстүрлі ислам дініне қайтсе де қарсы қоюға үгіттеу. Дәстүрлі ислам дінінің қоғамдағы беделін түсіруге түрлі әдіс-айла табуға тырысады 4, 89 б..

Шынында да өткенге көз жүгірткен кез келген жан кіріптарлыққа ұрынған қиын шақтарда үндіс халқы қалай құрбан болғаны, ал жапон, неміс халықтарының өздерін қалай ұстай білгенін еске алып, еріксіз ойланады. Бақытсыз бейбақ үндістер аңғалдығының нәтижесінде алтынға малданып, Отансыз қалды. Бірақ, миссионерлерден сақтанарлық әлем халқына үндеу болуға жарарлық: «Олар келгенде қолдарында – Інжіл болды, біздің қолымызды алтын болды, олар кетерінде қолдарында алтын болды, біздің қолда Інжіл қалды» – деген сөз қалдырды. Жерін, байлығын, әдет-ғұрпынан айрылып Інжіл құшақтап қалған Үндістер тағдырын, немесе сол сияқты халықтар тағдыры кімге, несімен үлгі? Ең бастысы – ұтылған кім, кім ұтты? Ойлануға тұрады.

Өзге діннің жетегіне еріп, өзін-өзі жоғалтқандардың қайта оралып, қатарымызға қосылуы екіталай. Бұл біздің келешекте ұлт болып, тарихта қалу тұрғысындағы ұлы мұратымыздың жүзеге асуына күдік тағызады. Шынында өзге діни ағымдарға кірген бауырларымыз дәстүрлі дінімізді, сан ғасыр бойы қалыптасқан салт-санамызды, ұлттық менталитетімізді ескінің қалдығы санауы, мойындамауы біраз жайттан хабар береді. Дінін сатқан адам, ертең елін де сатады. Ал дінін ауыстырғандар ертең ұлтын да ауыстырды. Онсыз да халқының саны аз мемлекет үшін сан дінге бөліну неге апарып соқтыратыны белгісіз. Адамды адастырушы діндерге кірген кейбір қандастарымыз, өз отбасының ойранын шығарып, ата-анасы, бауырлары мен басқаша қатынас жасап, өз сенімін насихаттап және өз көзқарасына өз жақындарын да мәжбүрлеуде. Өзімшілдікке бой алдырғандар өз үйін, жеке мүлкін сатып, отбасылық өмірден (ата-ана, бала-шаға, туыстары) бас тартып адамды көрсоқырлыққа итермелейтін діни-нанымдардың соңына еріп, өзгелердің қол шоқпарына айналуда. Бұл дәстүрлі отбасылық өмірді өзгерту. Мұндай діни көзқарастары алуан түрлі жандардың ешқашан бір шаңырақтың астында береке-бірлікте өмір сүре алмайтындығын көріп отырмыз. Отбасы дегеніміз кішігірім бір мемлекетке жатады. Демек бұл бүтін бір ұлттың шаңырағын шайқалту амалдары.

Тарихта әрбір ұлттың ұлт болып қалыптасуына діннің маңызды рөл атқаратыны дәлелденген. Діндер мен ағымдар арасындағы айырмашылылықтар әрбір халықтың өзінің қайталанбас мәдениеті мен салт-дәстүрлік ерекшеліктерін қалыптастырады. Өзінің дәстүрлі дінінен бас тартып, өзге дінді қабылдау кез-келген халық үшін қауіпті қадам болып табылады. Өйткені, дінін өзгертіп, жаңа дінді қабылдаған халық өзінің дәстүрлі мәдениетін, әдет-ғұрып, салт-дәстүрін құрбандыққа шалып, жаңа қабылдаған діннің талабына сай құрбандыққа шалып, жаңа қабылдаған діннің талабына сай келетін мәдениет пен әдет-ғұрып, салт-дәстүрді қайта қалыптастыруға мәжбүр болады 5, 14-15 б.. Зерттеушілер діни сана сезімнің бауырмалдық, нәсілшілдік, патриоттық сияқты басқа да сезімдерден жоғары тұратынын айтады. Бір діннен екінші дінге ауысқан адамның діни сенімімен қоса, өз тума мәдениетін ауыстыратыны белгілі. Кейбір діни ұйымдардың мақсаты мемлекет заңдарын сыйламаушылық, қоғамдық әдеп қағидалары мен ұлттық дәстүрге немқұрайлылық, жеккөрушілік, жоққа шығару сонымен қатар ұлт, тіл тұтастығына нұқсан келтіруі мүмкін. Мұндай ұйымдар «біз адамды тура жолға салып, шынайы құдайлық өмірге жеткізушіміз, парызымызды өтеп жүрміз (өзінің діни сенімі бойынша)...» деп түсіндіреді. Бұл ұйымдар қоғамдық әдеп қағидаларын өздерінше түсінеді және халықтың ұлттық құндылықтары мен салт-дәстүрін сырттай құрметтегендей көрінгенімен, шын мәнінде жоққа щығарады, яғни ой мүдделерін жасырын ұстайды. Мақсаттары – діни сенімдеріне кіргізу.

Шынында көз алдымыздағы өзге дінге өткен бауырларымыздың ертеңгі күні «крест қағылған ағаш табытқа салынып, қаралы киінген екі-үш адамның иығында теріскейге бет алғанын» көз алдыңызға елестетіп көрейікші?! Тұла бойың түршігеді. Қалай дегенде де, жат діндегілер өшпенділік пиғылда тұрса, ниеттері түзу бола алуы мүмкін бе? Кәпір мен мұсылман санасы, діндар мен дінсіздер санасы тең бе? Адал мен арам ниетте айырма бар ма? Әңгімеге тақырып еткен «Дәстүрлі діндер» мен «Дәстүрлі емес діндер» бірдей дәрежеде бола ала ма? Олардың елдік мәселедегі ұстанымы тең бе? – деген сауалдарымызды түйіндеп көрейік. Қасиетті Құран Кәрімнің «Әли-Ғымыран» сүресіндегі: «Егер тұрпайы, қатаң жүректі болсаң еді, әрине олар маңайыңнан тарқап кетер еді. Сондықтан оларды кешірім етіп, олар үшін жарылқау тіле де іс жөнінде олармен кеңес қыл» – дейді. Пайғамбарымыз Мұхаммед (с.ғ.с.) бұл кеңесті мүлтіксіз орындады. Өйткені ол елдік істен кетпеді. Қасиетті Құранда: «Сондай иман келтіріп, ізгі іс істегендердің тілегін қабыл етіп, кеңшілігімен арттыра түседі. Ал қарсы болғандар үшін қатты азап бар» [6] – деп мұсылмандар ісінің құпия, ұрлық, азғырынды емес игілікті іс жолындағы бірлік екенін, оны орындағандар сауапты, қарсылар азапта екені жария етіледі. Ал жоғарыдағы оқиғадан не көрдік? Бір атаның сүттей ұйып отырған отбасын діннен шығарды. Қартайған шағында иманынан айырды. Кешкен ғұмырын зая жіберді. Ұтқан кім, алдаған ба, алданған ба? Олардың құрбандықты кімнен, қайдан іздейтіндігі – қатігез істерінен анық көрінеді, яғни қиянат ниеттің бұзықтығында жатыр. Олар кімнің санасы төмен болса, соларды төңіректейтіні қалыптасқан әдіс-тәсілдері ғой. Ал хадисте бұл туралы «Кім жамиғатқа бір сүйемдей қайшы келсе, ол өз мойнынан Исламның міндетін түсірген болады». Бұдан артық қалай айтуға болады?

Қоғамды, қауымды адастырмайтын жол нұсқау үшін ақыл-кеңес керектігі Исламның басты қағидасы екені айтылды. «Сауады ағзам» – деген кітапта: «Абдулла ибн Омардан Тирмизи риуаятымен жеткен хадисінде Расулымыз (с.ғ.с.): «менің үммәтім залалатқа (қатеге, жаңсақ іске) ұжым болмайды» – десе, тағы бір риуаятта: «сауады ағзамнан айрылмаңдар» [7, 3 б.], - деп бұйырғандығын кетіре отырып, жамағат арасындағы қайшылықтардың әр кезеңде де болуы табиғилық, бірақ Алла жолындағы ақ ниеттен көз жазбау қажеттігі жайлы ой-толғап, ғылыми тұжырымдар береді.

Ойымызды түйіндей келе айтарымыз: Аллаһ Тағаланың әуелде жаратып, пешенесіне жазып, әркімге лайықтап бөлген несібесіне көз аларту, мүмін мұсылманды ұстанған дінінен адастыру, сауаптан қағу, баратын әһлі сүннәт жолынан қалдыру – ауыр күнә. Сондықтан халықты дүрбелеңге салып, ел ішіне іріткі түсіру яки сондай әрекетке қатысуы да өзін өзі сыйлайтын жанға лайық емес.

Имам Ағзам баласы Хаммадқа айтқан өсиетінде: «Мұсылманға да, зиммиге мұсылман еліңде тұратын өзге дін өкілі де өктемдік көрсетпе» [8]. Ендеше, «Дәстүрлі діндер» мен «Дәстүрлі емес діндер» еш уақытта бірдей тең дәрежеде бола алмайды.

Шын мәнінде бiздегі дiни жағдай өте күрделi екендігі бірнеше жылдан бері айтылып келе жатыр. Дегенмен де дін төңірегінде көтерілген мәселелердің басым көпшілігі құр пікір күйінде қалып, уақыт өте ұмытылып кетіп жатыр. Бiздiң елiмiзге келетiн қауiп ашаршылықтан, кедейлiктен, жұмыссыздықтан емес, дінге, тілге бөлінушіліктен, рухани құлдыраушылықтан болмақ. Бiз үшiн ең үлкен қауiп – халықтың тұтастығының бұзылып, ұлттық бiрлiктiң әлсiреуi. Егер дiнге бөлiнетiн болсақ, тiлге бөлiнетiн болсақ, онда ұлттық ыдырау процесiне душар боламыз. Ұлттың ыдырауы – мемлкеттiң ыдырауы. Ал қазіргі жағдайға үңілсек, миссионерлер iшi-бауырымызға кiрiп алған. Оған дәлел: қазірдің өзінде он мыңдаған қазақ басқа дiндерге өтiп кеткен. Бiр адамды қайтып мұсылманға айналдыру үшiн сол адаммен бiрнеше жыл жұмыс iстеу керек. Ал, онымен кiм жұмыс iстейдi? Онымен арнайы бiрнеше жыл жұмыс iстеген күннің өзінде ол мұсылман бола ма? 9, 139 б.. Өкініштісі... оған да толық кепiлдiк жоқ. Аты-жөнi, түрі қазақ, бiрақ дiнi, ішкі жан дүниесі христиан, кришна, буддист болған азаматтарымыздың ертеңгі тағдыры қалай болмақ?

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:

1. Шаханов М., «Мәңгүрттенбеу марсельезасы». – Алматы: «Рух-Дария», 2008 ж.

2. Батырханов Ғ.К., Бимурзаев Е.Т., «Тәуелсіздік болашақ кепілі», Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ Тараз институты, Тараз мемлекеттік педагогикалық институты, Тараз қ. (ӘОЖ 92:/95ЯБ-29)

3. Салғарин Қ., «Егемен Қазақстан» газеті, №375-376 (25773), 14 қараша, 2009 ж.

4. Кенжетай Д. Шахановтың жанайқайы немесе «дін туралы заңымыз» қазақтар үшін жасалғанба? // «Иасауи жолы» журналы. – 2005. – №4 (2).

5. Жандарбек З. Иасауи жолы және қазақ қоғамы. – Алматы: «Ел-шежіре», 2006.

6. Құран Кәрім қазақша мағына және түсінігі», «Шура» сүресі, 26-аят , Халифа Алтай аудармасы, Медине, 1991 ж.

7. Жолдасұлы А., «Сауады ағзам». – Шымкент: «R-Diar», 2008 ж.

8. «Мұсылман күнтізбесі», «Имам Ағзам өсиеті», 12 қаңтар, 2009 ж.

9. Бұлұтай М. Дін және ұлт. – Алматы: «Арыс», 2006.

МЕЖДУНАРОДНОЕ КУЛЬТУРНО-ГУМАНИТАРНОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО КАК ФАКТОР ДЕМОКРАТИЗАЦИИ ОБЩЕСТВА

Бабаходжаева Л. М.

к.и.н., зав.кафедрой истории Узбекистана

Автодорожный институт г.Ташкент

Необходимость изучения международного культурно-гуманитарного сотрудничества диктуется потребностями как научно-теоретического анализа совершенных социальных процессов в различных странах и решениях, так и практикой формирования демократической культуры, имеющей общечеловеческое развитие.

Социокультурные процессы, происходящие в рамках функционирования отдельных национальных культур в условиях практики международного культурно-гуманитарного сотрудничества подвержены значительным изменениям.

Международное культурно-гуманитарное сотрудничество способствует как изменению образа жизни, мышления, поведения целых национальных групп населения, так и каждой личности. При этом меняется характер восприятия инонациональных духовных ценностей.

Международное культурно-гуманитарное сотрудничество, выступая в некотором роде закономерностью совершенного этапа культурно-исторического развития, имеет и свои особенности. Одной из важнейших особенностей является то, что в данном сотрудничестве заинтересованность исходит практически от всего общества, т.е. «сверху» - от самого государства, и «снизу» - от гражданского общества.

Демократизация различных сфер общественной жизни в странах постсоветского пространства, в том числе и в Узбекистане приводит к формированию новых духовных ценностей.

Однако восприятие духовных ценностей как собственной культуры, так и инонациональных, невозможно без четкого критерия оценки. Таким критерием, своего рода эталонам, как правило, выступает соответствие национальных культурных ценностей общечеловеческим, демократическим идеалам.

Однако, в силу существенных различий в общественно-историческом, духовном развитии, демократический потенциал культуры различных наций может быть весьма различным. Но именно общее, а не частное является определяющим в возможности толерантного отношения инонациональным культурным ценностям.

Интенсификация процесса взаимодействия культур в условиях «открытого общества», особенно с развитие информационно-технических средств межнационального общения ускоряет процесс обогащения национальных культур общечеловеческим демократическим содержанием. Смена критериев оценки, как национального культурного наследия, так и инонациональных культурных ценностей значительно расширяет возможности восприятия и усвоения духовного потенциала культуры, созданной различными народами в различные исторические эпохи, а также современных духовных ценностей.

Международное культурно-гуманитарное сотрудничество является составной частью закономерного процесса взаимодействия культур.

На современном этапе развития международного культурно-гуманитарного сотрудничества чрезвычайно важно развитие культуры толерантности, как социально-психологической основы восприятия и усвоения инонациональных духовных ценностей.

Как подчеркивает Президент Республики Узбекистан И.А.Каримов: «Этническая, культурная и религиозная терпимость нашего народа – еще один неиссякаемый источник духовного Возрождения. На протяжения тысячелетий Центральная Азия была центром встречи, сосуществования самых различных религий, культур и укладов. Этническая терпимость и открытость стали естественными нормами, необходимыми для выживания и развития…»[1]

Толерантность способствует благоприятному сосуществования взаимовлиянию различных национальных культур, позволяя при этом выявить наиболее действенные механизмы распространения гуманистических отношений в обществе. И одним из таких «действенных механизмов» является международное культурно-гуманитарное сотрудничество.

В XXI веке одной из важнейших проблем социальной жизни в международном масштабе является поиск взаимопонимания между народами и государствами, преследующими зачастую различные политические интересы.

16 ноября 1995 года 185 государства – членов ООН в Париже приняли и подписали Декларацию Принципов Толерантности. ООН объявило 16 ноября ежегодным международным Днем Толерантности.

Декларация определяет толерантность как: духовно-нравственное, социальное, религиозное, культурное, политическое, правовое требования к отдельным людям, группам людей и государствам. Причиной послужило осознание нетерпимости в современном мире. Только через толерантность возможно преодоление конфликтов, вооруженных столкновений. Проявление нетерпимости затрагивает многие нравственные вопросы, выступая основной угрозой демократизации, стабильности и безопасности в планетарном масштабе.

«Толерантность можно рассматривать как в определенном смысле минимальный уровень взаимопонимания между различными людьми, социальными группами, народами и т.д. За каждым человеком, общностью людей, не преследующих агрессивные цели необходимо признавать право на существование. Признание такого права и толерантность» [2]. Таким образом толерантность является первой предпосылкой для всех форм человеческой коммуникации.

И так, международное культурно-гуманитарное сотрудничество является объективным процессом, который осуществляется в рамках более глобального процесса – взаимодействия культур.

Международное культурно-гуманитарное сотрудничество осуществимо только в рамках демократического общества, ибо в «закрытом» общества оно невозможно.

Существуя в рамках демократического общества, международное культурно-гуманитарное сотрудничество, в свою очередь стимулирует процесс демократизации общества, расширяя и углубляя его.

В международном культурно-гуманитарном сотрудничестве особая роль принадлежит гражданскому обществу, которое является важнейшим субъектам данного процесса.

Участие гражданского общества в международном культурно-гуманитарном сотрудничестве в свою очередь значительно расширяет рамки сотрудничества, способствует демократизации общества.

Список использованной литературы:

  1. Каримов И.А. Узбекистан на пороге XXI века: угрозы безопасности, условия и гарантии прогресса. Т.: Узбекистан, 1997.

  2. Кадырова З.Р., Салохов А.К. Глобализация – модернизация – толерантность. // Глобаллашув жараёнида жамиятни демократлаштиришнинг сиёсий, фалсафий-ҳуқуқий масалалари. Т., Фалсафа ва ҳуқуқ нашриёти, 2006. 14-15б.



Скачать документ

Похожие документы:

  1. Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті «болашақ»

    Документ
    «Болашақ» президенттік білім беру бағдарламасы аясында оқытушылар біліктілігінің артуы / Республикалық ғылыми-әдістемелік конференция. - Астана: Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті редакциялық баспа бөлімі, 2011ж.
  2. Парат министрлігі л. Н. Гумилев атындағы еуразия ұлттық университеті

    Документ
    Тіл мен әдебиетті оқытудың теориясы мен әдістемесіндегі инновациялық технологиялар: мәселелер және шешу жолдары. Халықаралық ғылыми-тәжірибелік конференциясының материалдары – Астана: Л.
  3. Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті (1)

    Документ
    Саяси институттар жүйесіндегі БАҚ: теория және практика: Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. – Астана: Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ, 2010.
  4. Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде осы оқу орнының студенттеріне арнап лекция

    Лекция
    Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев кеше Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде осы оқу орнының студенттеріне арнап лекция оқыды және олардың көптеген сұрақтарына жауап берді Нұрсұлтан НАЗАРБАЕВ:
  5. Л. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің баспасөЗ орталығЫ

    Документ
    АСТАНА-2011. Астанаға ресми сапармен келетін ТМД елдері Парламентаралық Ассамблея Кеңесінің Бас хатшысы М.И.Кротов мырза 9- маусым күні Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетіне арнайы ат басын бұрмақ.

Другие похожие документы..